AMIGA ve BİLİM
Retro bilgisayarBİLİM
İnsanlığın gelişmesinde en önemli adımlar bilim sayesinde atılmıştır. Bugün de bilim ve teknoloji çağında yaşadığımız rahatlıkla söylenebilir. Bilgisayarlar da bu süreç içinde yer alıyorlar. AMIGA gelişmiş grafik ve ses yetenekleriyle bilimsel eğitim programları için birçok olanaklar sunuyor. Bunlar daha yolun başlangıcı; ileride tüm bilim eğitiminin bu tür programlar aracılığıyla sürdürülmesi bile beklenebilir.
BY Vi 4
PÜR
Hepimiz içimizde hakkında büyük bir merakla doğmuşuzdur. Çocukluğumuzun çoğu çevreyi ve dünyayı keşfetmek ve tanımakla geçmiştir. Her şey bize ilginç gelirdi ve bunları incelemek için her yola başvururduk. Bir anlamda olguları toplayan ve sınayan genç bilim adamları idik. Bu dünyanın değişmesini sağlayan dinamizmi veren ve bilgisizliği ortadan kaldıran eskiden beri hep bilim adamları olagelmiştir. Bilim verilen her yanıtın yeni bir soruya açıldığı sonsuz bir süreçtir. AMIGA da bu süreçte rolünü oynamaya başladı. Güçlü prosesörü, ayrıntılı grafikleri ve gelişmiş ses yetenekleri ile bilgi ufuklarımızı genişletmek için ideal bir araç AMIGA. AMIGA'nın geliştirilmesiyle birlikte, yazılım üreticileri fikirlerini sonuna kadar götürmelerine olanak sağlayacak bir araç olduğunu anladılar. O zamana kadar gerçek yaşama uygunluk koşullarını bu ölçüde karşılayabilen kitlelerin hizmetine sunulmuş bir bilgisayar yoktu. AMIGA pazarına gelen yazılımları bu nedenle herhangi bir kategoriye sokmak da kolay değil. Örneğin bilim programları “eğitim-bilim” kategorisine sokulabilir çünkü bilimsel konuları eğitsel amaç ve yararlarla birleştirmektedir. Bu gerçeklerin ışığında AMIGA için üretilen benzersiz yazılımların bir kısmına bir göz atalım.
! BİLİM NEDİR?
Bilim: (1) Bilgidir. (2) Gözlem, inceleme ve deneyle elde edilen sistematik bilgidir. (3) Doğanın sistematik bilgisidir.
Lisedeki hocanızın verdiği ödevler hakkında ne düşünüyor olursanız olun, inceleme ve deney yapma gayet sağlıklı ve doğaldır. Bunun üzerinde dursak da durmasak da sürekli yaptığımız bir şeydir. Tüm etkinliklerimizin öğrenmek üzerine kurulu olduğu bile söylenebilir. Bir oyun oynamakta olduğumuzu düşünün. Amacınız burada da aynı şeydir; rakibiniz hakkında bir şeyler öğrenip onun aleyhine kullanmak. Buna eğlencedeki “uygulamalı araştırma” denilebilir. İnsan doğası olguları öğrenip kullanma üzerine kuruludur, ve bunun bir araştırma laboratuvarında mı yoksa bir tenis kortunda mı olduğu hiç önemli değildir.
ASTRONOMİ: Yıldızlar ve başka gök cisimleri bilimi, onların yapıları, büyüklükleri ve relatif pozisyonları gibi konularla uğraşır. Jüpiter en büyük gezegendir. Çevresi dünyanınkinden 11 kat daha fazla ve kitlesi diğer tüm gezegenlerin toplam kitlesinden fazladır. Ama büyüklüğü ne olursa olsun onu gece görebilmek istiyorsanız, nereye ve ne zaman bakacağınızı bilmeniz gerekir. Kısacası, astronomi hakkında bir şeyler bilmeniz gereklidir. Göklere soğuk alma tehlikesi olmadan bakmak istiyorsanız AMIGA ilk aklınıza gelen isim olmalıdır. AMIGA için ilk bilim yazılımları arasında astronomi önemli bir yer tutuyor ve bu gelişme devam edecek gibi görünüyor. Infinity tarafından hazırlanan Galileo V1.0 gördüğüm ilk ayrıntılı ve ciddi astronomi programıydı. Şimdi daha gelişmiş versiyonu olan 2.0 çıkarıldı. Tüm astronomi programları gibi ışıklar kapalı iken kullanılmalı ki tüm görebildiğiniz ekrandaki yıldız pikselleri olsun. AMIGA bir rengin sayısız tonlarını gösterebildiği için yıldız alanları üç boyutlu gibi bile görünebiliyor. 1600 yıldızlık bir database kullanan program, gece göğünü bugün olduğu gibi ya da geçmiş yıl içinde herhangi bir gece göründüğü gibi oluşturabiliyor. İsterseniz önümüzdeki 400 yıl içinde bir gece de olabilir. Napolyon Waterloo ovasına bakarken üzerinde nasıl bir gök vardı, isterseniz görebilirsiniz.
Bu mümkün çünkü yıldız ve takım yıldızları dünya üzerindeki her noktadan görmemiz mümkün bu programda. Üstelik tüm bunları değişik büyütme boyutlarında ve parlaklık derecelerinde izlemeniz de mümkün. Mindscape'in Halley Project programı güneş sisteminin incelenmesini bir eğitim oyunu formatında gerçekleştiriyor. Genç astronom adayları için kesinlikle gerekli. Astronot olup uzayın derinliklerinde yönünüzü yıldızlara göre tayin ederek seyahat etmeniz gerekiyor. Program kuyruklu yıldız, uydu ve benzeri efektleri yaratmak için animated grafik kullanmıyor. Bu sıralarda geliştirilmekte olan önemli bir program da Planetarium. 9000 yıldızlık bir database olacağı ve 200.000 yıllık bir zaman spektrumu olacağı söyleniyor.
TIP: Hastalıkları teşhis, tedavi ve önleme bilimi. Tıp alanında üretilen ilk AMIGA programı ISM Inc. tarafından çıkartılan The Surgeon. Bir oyun olarak pazarlanmakla birlikte bir anevrizma tamiri ve ameliyat simülasyonu var. Çok gerçekçi grafikleriyle sizi ameliyathanede bir cerrah yapıyor. Ciddi bir medikal terminolojiye dayanan program, antiseptik ve antibiyotik kullanmanızı ve hastanın karnını açarken kan basıncını ve diğer yaşam işaretlerini izlemenizi istiyor. Sonra zayıflamış damarı bulup onarmanız gerekiyor. Programda gerçek bir ameliyatı simüle etmek için gereken her şey, kan dahil var. Yani kan görünce bayılanlar denemese daha iyi olur. Tek tip bir ameliyatla kısıtlanmış olmakla birlikte simülasyonu çok başarılı. Bir ameliyata alternatif olamamakla birlikte tıp öğrencilerinin eğitiminde uygun bir yöntem olabilir. Diğer bir yararlı program da Heartbeat.node. Kalbin bir kesit görüntüsünü kullanarak yalnızca kas ve kapakçıkların nasıl çalıştığını göstermekle kalmayıp, kanın dolaşımını da gösteriyor ve tüm bu süreçleri sesli olarak da anlatıyor. COĞRAFYA: Dünyanın yüzeyi, kıtalar ve ülkeler, iklim, doğal kaynaklar, hayvanlar ve bitkilerle uğraşan bilim. Bu sıralarda mevcut programların hemen hemen tümü Kuzey Amerika ile ilgili ama yakın bir gelecekte tüm dünyaya doğru yayılması beklenebilir. Deluxe Maps Birleşik Devletleri gösteren bir dizi hi-res ekrandan oluşuyor. Her ekran bir IFF dosyası olarak depolandığı için haritalar tüm resim programlarına yüklenebilir ve haritaları düzenlemeniz, renklendirmeniz ve değiştirmeniz mümkün. Great States 11 değişik Amerikan eyaletleri hakkında tarihleri, büyüklükleri gibi çeşitli bilgiler içeriyor. Bunların yanı sıra nüfus yoğunluğu, topografik özellikler, yıllık yağış gibi coğrafi özellikler de ayrıntılı bir şekilde var. Programın hem eğitim hem de test bölümleri var. Öğretilenler sonradan sınanıyor. FİZİK: Madde ve enerjinin özellikleri, etkileşimi ve değişimleri ile ilgilenen bilim. Bilimleri özellikle fizikten söz ediyorken kesin kategorilere ayırmak olanaksızdır. Direkt olarak fiziğe yönelik hiçbir program yok ama fiziğe uygulanabilecek çeşitli programlar var. Örneğin Forms in Flight gibi programlar maddenin geçirdiği biçim değişikliklerini ve katı, sıvı ve gaz halleri arasındaki geçişleri canlandırabiliyor. MATEMATİK: Sayılar, ölçüler, biçimler ve onların ilişkileri ile ilgilenen bilimler grubu (aritmetik, geometri, cebir gibi). Gençlik yıllarımın çoğunu matematik derslerinden kaçarak geçirdiğimi itiraf etmeliyim. Bugün AMIGA matematik programlarının bir kısmını gördükten sonra bu programlar benim okul çağımda olsa başarılı bir öğrenci olabileceğimi iddia ediyorum. Matematiksel kavramlar AMIGA sayesinde görsel olarak da ifade edilebiliyor. Yani yalnızca rakamları kullanmakla kalmıyor, formüllerinizin etki ve sonuçlarını görsel olarak da simüle edebiliyorsunuz. Descartes TEF dosyalarında save edilebilecek matematiksel ilişki grafikleri veriyor. Kullanıcı önce denklemleri girebiliyor, sonra da sonuçların grafikleri çıkıyor. Sinus, kosinus, kare kök gibi tüm fonksiyonlar var. Analytic Art bilimle sanat arasındaki sınırın belirsiz olduğunu kabul ediyor ve matematiği güzelleştirmeye girişiyor. Program kullanıcıya Mandelbrot tipi fraktal objelerin görüntülerini oluşturma ve gösterme olanağı sağlıyor. Bu programı kullanmak için matematikçi olmanın gereği yok. Diğer bir ilginç program da Math-amation. Programda birkaç tane programlanabilir matris kalkülatör var. Yapılan hesapların sonuçları sayı ya da şema olarak gösterilebilir. Program geometrik koordinat hesaplarından, cebir formülleri çözmeye kadar pek çok işlem yapabiliyor.
YENİ UFUKLARA DOĞRU
Tüm bilimsel çalışmalar şu iki soruya dayanır: “niçin” ve “eğer”. AMIGA da bu soruları araştırmak ve yanıtlamak için uygun ortamların simülasyonunda çok başarılı. Bundan sonraki gelişmeler bilime ilişkin yazılıma yönelik talebe bağlı olacak. Ama yazılıma yönelik talebin otomatikman bir ürüne dönüşeceğini de beklememek gerek. Şimdilik üretim astronomi, matematik gibi popüler bilimlerde yoğunlaşmış durumda. Zamanla diğer bilimlerde de yoğunlaşmasını bekleyebiliriz.