Hakkında

dergi.coze.org, eski Türkçe dergileri ve fanzinleri bir arada tutan, reklamsız ve çerezsiz bir arşivdir. Ziyaretler Cloudflare Web Analytics ile yalnızca anonim olarak sayılıyor: çerez kullanılmıyor, kişisel veri toplanmıyor, kimse sayfadan sayfaya izlenmiyor. Şimdilik 1985'ten bu yana Türkiye'de çıkmış Commodore 64, Amiga ve PC oyun dergileri burada. Her sayıyı sayfa sayfa okuyabilir, yazılarını düz metin olarak okuyabilir ve içinde arama yapabilirsiniz. Taramaların kendisi indirilemiyor; kaynak dosyalara ihtiyacınız varsa contact@coze.org adresine yazın.

Arşivdeki dergiler

Retro bilgisayar

Toplam 327 sayı, 19.833 sayfa ve 8.832 yazı; 876 yazar, 3.049 oyun ve 922 indirilebilir program; bu programların 785 tanesi VICE emülatöründe hata vermeden çalışıyor (son sayım: 5 Kasım 2026).

Nasıl yapıldı

Taranmış bir dergi sayfası, bilgisayar için yalnızca bir resimdir. Ondan okunabilir, aranabilir ve reklamsız bir yazı çıkarmak için her sayı aşağıdaki adımlardan geçti. Ağır işi yerel araçlar ve ucuz, küçük modeller yaptı. Hangi adımda ne kullanıldığı, hangi soruna nasıl çözüm bulunduğu ve neyin hâlâ düzgün çalışmadığı aşağıda. Kodun tamamı açık: github.com/c0ze/dergi.coze.org.

1. En iyi taramayı seçmek

Çoğu sayının birden çok taraması var: PDF, CBR, DjVu ya da JPG klasörü. Her sayı için önce sayfası en eksiksiz olan, sonra en keskin tarama seçildi. Daha keskin ama sayfası eksik kopyalar ayrıca not edildi. Commodore'un Program Döküm Ekleri gibi ekler kendi aralarında karşılaştırılıp sayının sonuna eklendi. Bir kopyada eksik kalan sayfalar başka bir kopyadan tamamlandı (Amiga Dünyası 12'nin iki sayfası gibi); tek sayfaları ters saklanmış taramalar (Amiga Dergisi'nin Internet Archive kopyaları) düzeltildi.

2. Sayfadaki metni okumak

3. Reklamı yazıdan ayırmak

Her sayfa, sayfanın görüntüsü ve okunan metin bloklarıyla birlikte TypeSafe'in JEV sınıflandırma modeline (jev-1.14.0) gönderildi. JEV her blok için yazı mı, reklam mı, sayfa süsü mü (sayfa numarası, bölüm etiketi), resim altı mı, program dökümü mü olduğuna karar verdi. Her sayfanın türünü (kapak, içindekiler, yazı, reklam) ve büyük yazıların yazı başlığı mı, ara başlık mı olduğunu da o belirledi. Bir blok ancak model yeterince eminse (en az %60) atılıyor: Bir yazıdan paragraf kaybetmek, metinde fazladan bir satır kalmasından daha kötü.

4. Yazıları bir araya getirmek

5. Yazım ve OCR hatalarını düzeltmek

Yazıların metni parça parça Google'ın Gemini 3.1 Flash Lite modeline (Vertex AI) gönderildi. Modelden yalnızca OCR hatalarını (ı/i, ş/s, ğ/g karışıklıkları, 0/O, "rn"/"m", yanlış bölünmüş ya da bitişmiş kelimeler) ve bariz yazım hatalarını düzeltmesi istendi. Cümleleri yeniden yazması, kısaltması ya da bir şey eklemesi yasak. Bunu denetlemek için her düzeltme ölçülüyor: Metnin %20'sinden fazlasını değiştiren ya da uzunluğunu %15'ten fazla oynatan düzeltme reddediliyor ve özgün metin kullanılıyor. Yaklaşık 97 bin paragrafın 47 bininde düzeltme yapıldı; metni fazla değiştiren birkaç bin öneri reddedildi. OCR'ın ham metni her parça için saklanıyor; program dökümlerine hiç dokunulmadı.

6. Yazarlar, oyunlar ve konular

Her yazının hangi oyunlar hakkında olduğu, platformu (C64, Amiga, PC…) ve konuları yine JEV ile belirlendi; yazarı, Haiku'nun sayfada okuduğu imzadan, imza yoksa JEV'den geliyor. Oyun adları Wikipedia'nın C64 ve Amiga oyun listeleriyle ve oyun koleksiyonlarındaki adlarla karşılaştırıldı. Böylece "TURRIİCAN" gibi OCR hataları "Turrican" altında toplanıyor ve aynı oyunun C64 ve Amiga sürümleri ayrı tutuluyor. Yazar adlarındaki büyük/küçük harf, Türkçe karakter, boşluk ve takma ad farkları (İsmail "Hades" Şahin) tek profilde birleşiyor. Birbirine çok benzeyen ama aynı kişi olduğu kesin olmayan adlar elle karar verilerek birleştiriliyor.

7. Arama

Arama iki yoldan çalışıyor. Kelime araması tarayıcınızda Pagefind ile yapılıyor; Türkçe karakterler eşleştirildiği için "sayi" yazınca "sayı" da bulunuyor. Anlam araması için her yazı yaklaşık 1.200 karakterlik parçalara bölündü ve Google'ın gemini-embedding-001 modeliyle sayısal vektörlere çevrildi. Aramanız da aynı modelle çevriliyor ve ona en yakın parçalar bulunuyor: "assembler" araması "makine dili" geçen yazıları da getiriyor. İki sonuç listesi birleştirilip birlikte sıralanıyor.

8. Program dökümleri

C64 Türkiye'deki makine dili dökümleri, derginin kullandığı CHECKSUMMER kontrol toplamlarıyla satır satır doğrulandı. Bütün satırları tutan programlar indirilebilir .prg dosyası olarak sunuluyor; her biri VICE 3.10 emülatöründe çalıştırılıp ekran görüntüsü alındı.

Commodore'un Program Döküm Ekleri'ndeki dökümler sayfa görüntülerinden Claude Haiku ile okundu; kontrol toplamını tutmayan satırlar Claude Sonnet ile yeniden okundu. Makine dili dökümleri derginin MDE (Makine Dili Editörü), BASIC dökümleri BDE (BASIC Dili Editörü) kontrol toplamlarıyla satır satır doğrulandı. Ayrıca programın GOTO/GOSUB ile atladığı her satırın dökümde olup olmadığına bakıldı. Bütün programlar .prg olarak indirilebiliyor: her şeyi tutanlar VICE'ta denendi ve kendi başına çalışanlar sayfadan doğrudan tarayıcıdaki C64'te (EmulatorJS ve VICE) açılabiliyor; satırı tutmayan, eksik ya da başı okunamamış olanlarda neyin bulunduğu "Sorun bulundu" notuyla yazıyor. Ekler on sayılık gruplar halinde ekleniyor.

Araçlar ve maliyet

Sayfa okumaTesseract 5.5 (Türkçe), Apple Vision
Reklam ayrımı, etiketlerTypeSafe JEV (jev-1.14.0)
Yazı sınırları, başlıklar, imzalarAnthropic Claude Haiku
Yazım düzeltmeGoogle Gemini 3.1 Flash Lite
Anlam aramasıGoogle gemini-embedding-001
Kelime aramasıPagefind
Program testiVICE 3.10
BarındırmaFirebase Hosting, Google Cloud Storage, Cloud Run
KodPython; Claude Code (Anthropic) yardımıyla yazıldı

Bütün sayıları işlemek, Google ve TypeSafe modelleri ve bulut kullanımı dahil 15 dolar civarına mal oldu; yazıları ayıran Claude Haiku ajanları bu hesaba dahil değil. Sitenin aylık barındırma maliyeti 1 doların altında.

Yapay zekâ asistanları için (MCP)

Arşiv, Claude, ChatGPT ya da Cursor gibi MCP destekleyen asistanlara doğrudan bağlanabilir. Sunucu adresi:

https://dergi.coze.org/mcp

Asistanınız arşivde arama yapabilir, yazıları okuyabilir, dergilerin ve sayıların içindekilerine, yazar, oyun ve konu listelerine bakabilir. Sunucu yalnızca okur; giriş gerekmez. Bir adresten dakikada en çok 60 istek kabul edilir. Claude Code için:

claude mcp add --transport http dergi https://dergi.coze.org/mcp

Asistanın alıntı yaparken yazının adresini vermesini isteyin; metinler OCR ile okunduğu için asıl sayfaya bakmak her zaman iyi fikirdir.

Hâlâ sorunlu olanlar

Bir hata görürseniz yazının adresiyle birlikte contact@coze.org adresine yazın.

Claude'un değerlendirmesi

Merhaba, ben Claude. Bir süredir bu derlem üzerinde çalışıyorum: her sayfasını taradım, okuttum, sınıflandırdım, birleştirdim, düzelttim. Aşağıda her kaynak hakkındaki düşüncelerimi ve en çok ne işe yaradığını bulacaksınız. Notlar benim kanaatim; dayandığım ölçümler (tarama çözünürlüğü, OCR güveni, düzeltme oranı, konu dağılımı) bu derlemi işlerken çıkan sayılar.

Commodore (1986–1992) — 9/10

Arşivin omurgası. 79 sayı, 5.351 sayfa ve 1,6 milyon kelimeyle en büyük kaynak; Teleteknik'in yayını olduğu için Commodore'un Türkiye'deki hikâyesini içeriden anlatıyor. 2.014 yazının neredeyse yarısı oyun incelemesi ve çözümü, ama yanında kurslar (238 yazı), haberler ve fuarlar (223), program dökümleri (214), BASIC (167), makine dili (125) ve donanım (110) dengeli biçimde var. Son yıllarında Amiga'ya da geniş yer veriyor (357 yazı). Taramalar iyi, OCR güveni %92,6 ile en yükseklerden; düzeltme modeli paragrafların %48'ine dokundu. Yazıların %44'ü imzalı.

En iyi olduğu iş: Türkiye'de ev bilgisayarı tarihinin kendisi; BASIC ve programlama kursları; dönemin piyasası, mağazaları, fuarları. Eksiği: program dökümleri henüz çalıştırılabilir programa çevrilmedi; uzun kurs dizileri sayılara dağınık.

64'ler (1988–1992) — 8/10

Saf oyun dergisi. 1.511 yazının büyük çoğunluğu oyun incelemesi (1.097) ya da çözüm ve hile (520): haritalar, POKE'lar, bölüm bölüm anlatımlar. Programlama ilgilenenler için ince (makine dili yalnızca 34 yazı). Yoğun ve renkli sayfa düzeni OCR'ı en çok zorlayanlardan oldu: Düzeltme modeli paragrafların %61'ini değiştirdi, en yüksek oran bu. Yazıları sayfa görüntülerinden yeniden ayırınca imzalar da ortaya çıktı: Yazıların %70'i imzalı. 52 sayının 43'ü elimizde.

En iyi olduğu iş: Commodore 64 oyun kültürü ve nostalji; bir oyunu bitirmek için gerçekten işe yarayan çözümler; o yıllarda Türkiye'ye ulaşan oyunların listesi (yaklaşık 1.000 oyun). Eksiği: 9 eksik sayı (24–25, 36, 44 ve 46–50).

Amiga Dünyası (1990–1992) — metin 8/10, görüntü 4/10

31 sayının tamamı elimizde ve sayı başına en çok metni (44 bin kelime) veren kaynak. Ama elimizdeki sayıların çoğu taramanın kendisi değil, haydar_abi'nin derginin sayfalarını ABBYY FineReader ile okutup Word'de yeniden dizdiği sürümler: Metin bol ve okunaklı, sayfa görüntüleri ise düşük çözünürlüklü (ortalama 740 piksel), reklamlar ve özgün sayfa düzeni çoğunlukla kayıp. İçerikte oyun incelemeleri (592) kadar kurslar (282), grafik ve çizim (141; Deluxe Paint, animasyon, masaüstü yayıncılık) ve makine dili (50) güçlü.

En iyi olduğu iş: Amiga'yı öğrenmek: Workbench, CLI, AmigaBASIC ve grafik programları üzerine adım adım anlatımlar; Amiga'nın Türkiye'deki ilk yılları. Eksiği: Derginin nasıl göründüğünü ve reklamlarıyla dönemin piyasasını görmek isteyen için zayıf; gerçek taraması olan dokuz sayı bu açığı kısmen kapatıyor.

Commodore Amiga (1992) — 7/10

Commodore dergisinin içinde bir buçuk yıl "AMIGA Bülteni" olarak çıktıktan sonra Ocak 1992'de bağımsız, tamamen renkli bir dergiye dönüştü; dokuz sayı yaşadı ve Eylül 1992'de, Commodore'un veda sayısıyla aynı ay kapandı. 9 sayı, 468 sayfa, 157 yazı. Ağırlık oyun tanıtımlarında (81 yazı), ama AmigaDOS ve ARexx dizileri, Imagine, Scala ve MIDI üzerine yazılar, bir Amiga terimleri sözlüğü ve teknik servis köşesi de var. Korsan yazılıma karşı başyazıları ("Kopyaya Hayır!", "Çalınan Emekler") ve okurlarla bu konuda yaptığı tartışma dönemin en ilginç belgelerinden. Gerçek taramalar ve keskin; OCR güveni %93,2 ile arşivin en yükseklerinden. Yazıların yarısından fazlası imzalı.

En iyi olduğu iş: A500 Plus, A600 ve CDTV'nin geldiği 1992'de Amiga'nın Türkiye'de oyun makinesinden iş ve yaratıcılık makinesine dönme çabası; kopya tartışması. Eksiği: kısa ömür; "Amiga Profesyonel" adlı eki hiçbir taramada yok.

Amiga Dergisi (1993–1994) — 6,5/10

A1200 dönemine ait 12 sayının tamamı; 6, 7 ve 9. sayılar ve 8. sayının eksik sayfaları Internet Archive'daki taramalardan geldi. Sayfaların üçte biri reklam (%33); bu, bir arşiv için kusur değil, bilgi: 1993'te İstanbul'da Amiga satan dükkânlar, hızlandırıcı kartlar ve fiyatlar burada. Süslü başlıklar Tesseract'ı en çok zorlayanlardan oldu (OCR güveni %89,6); yazı başlıklarını Claude Haiku sayfa görüntülerinden okudu. Taramaların çoğu orta çözünürlükte (900 piksel civarı); Internet Archive'dan gelen dört sayının taraması bunun iki buçuk katı.

En iyi olduğu iş: 1993–94 Türkiye Amiga piyasası ve ilanları; dönemin oyun incelemeleri (153), demo sahnesi (33) ve FRP köşesi. Eksiği: çoğu sayıda düşük çözünürlük; 9. sayının NEWZAP sayfaları hiçbir kopyada yok.

MegAmiga (1995) — 6,5/10

Yedi sayılık, sayı başına 39 sayfalık, neredeyse reklamsız (%2) bir dergi; tonu fanzine yakın: "Kommodor Abi", "Vindovz'95" gibi köşelerde mizah, okur mektupları ve topluluk sesi öne çıkıyor. Yazıların %60'ı imzalı. Dört sayının taraması çok iyi, diğerleri orta; 2. sayının iki kat keskin taraması ve eksik son sayfası Internet Archive'dan geldi.

En iyi olduğu iş: Amiga'nın Türkiye'deki son döneminin havası: PC'nin yükselişine karşı direnen bir topluluğun dili ve mizahı. Eksiği: kısa ömür ve az sayfa; teknik derinlik sınırlı.

Gameshow (1995–2001) — 7/10

1995'te Beşiktaş'ta Kamer Bilgisayar'da fotokopiyle başlayıp okurlarıyla birlikte büyüyen bir PC oyun dergisi; arşivde Commodore ve Amiga dışına çıkan ilk dergi. Elimizde 52 sayı var: ilk 41 sayı (Mart 1995 – Eylül 1998) ile 1999–2001'den 42–51. ve 65. sayılar; 3.962 sayfa, 2.166 yazı ve 1,9 milyon kelime. Ağırlık oyunlarda: 1.174 inceleme, 531 çözüm ve hile; yanında okur mektupları (216), haberler (195) ve modem, BBS ve internet üzerine yazılar (60). Dili bir fanzin kadar samimi: "Engin Abla" ve "Macbeth" gibi köşeler, okurlarla atışmalar, Overdose eki. Taramalar keskin (ortalama 1.380 piksel genişlik), OCR güveni %93,6 ile arşivin en yükseği; düzeltme modeli paragrafların %59'una dokundu. Yazıların %47'si imzalı.

En iyi olduğu iş: 90'ların ortasında Türkiye'de PC oyunculuğu: Doom ve Quake'ten Command & Conquer ve Tomb Raider'a dönemin oyunları ve hileleri; bir fanzinin dergiye dönüşme hikâyesi. Eksiği: 52–64. sayılar henüz elimizde değil; sayfaya sıkıştırılmış kısa incelemeler ve hile kutuları OCR'da birbirine karıştığı için bir kısmı ayrı yazı olarak değil komşu yazının içinde duruyor.

C64 Türkiye (2002–2005) — 8,5/10

Diğerlerinden farklı: İsmail "Hades" Şahin'in internetten dağıttığı, dijital olarak hazırlanmış bir fanzin. Metin doğrudan PDF'ten geldiği için OCR hatası yok, reklam yok; sayfa başına bilgi yoğunluğu arşivin en yükseği. Yazıların yarısı makine dili (33) ve programlama teknikleri (26); 23 program dökümü satır satır doğrulanıp çalıştırılabilir .prg olarak sunuluyor. Küçük (8 sayı, 190 sayfa) ama dört dörtlük.

En iyi olduğu iş: 6502 makine dili öğrenmek, demo efektleri, 2000'lerdeki Türk C64 sahnesi; yazıları okuyup programları VICE'ta hemen denemek. Eksiği: kapsamı dar ve kısa.

Plazma (2006–2012) — 7,5/10

Türk demoscene'inin ücretsiz e-dergisi ve arşivin en yeni yayını; sekiz sayının tamamı elimizde: 848 sayfa, 193 yazı, 270 bin kelime, 730 resim. İlk üç sayı (2006–2007) Windows'ta çalışan birer diskmag'dı: yazılarını ve resimlerini programın kendi dosyalarından çıkarıp okunur bir sayfa düzenine koyduk, metinde OCR hatası yok. 4–8. sayılar DocBook'tan üretilmiş PDF'ler; metin katmanları okunamaz durumda olduğu için sayfalar OCR'dan geçti (güven %94,2), resimler ise PDF'in kendisinden alındı. Son üç sayı (Eylül 2009, 2010 ve 2011 tarihli) Ocak 2012'de birlikte çıktı. Ağırlık demoscene'de: 7DX, Nightshift ve Breakpoint parti raporları, demo incelemeleri, röportajlar; yanında C++, PHP, SDL ve Amiga assembly kursları, Amstrad, Atari ve C64 köşeleri. Yazıların %81'i imzalı. Her sayının özgün PDF'i ya da diskmag programı sayı sayfasından indirilebilir.

En iyi olduğu iş: 2000'lerde Türk demoscene'inin kendi ağzından kaydı: partiler, gruplar, kişiler; "Türk Scene Tarihi" dizisiyle 80'lere uzanan bir belge. Eksiği: diskmag sayılarının arayüzü ve müziği burada yok (programla birlikte zip'te duruyor); kurs dizileri sık sık yarıda kalıyor.

Bir bütün olarak

Bir konuyu araştıracaksanız Commodore'dan başlayın; bir oyunu bitirmek istiyorsanız 64'ler'e, Amiga'da bir programı öğrenmek istiyorsanız Amiga Dünyası'na, makine dili öğrenmek istiyorsanız C64 Türkiye'ye bakın. Commodore Amiga, Amiga'nın Türkiye'de ciddi bir bilgisayar olarak kabul görmeye çalıştığı 1992'yi; Amiga Dergisi ve MegAmiga ise 90'ların ortasında bu dünyanın nasıl sona erdiğini en iyi anlatan kaynaklar; Gameshow da aynı yıllarda oyuncuların PC'ye geçişini. Türk demoscene'ini merak edenler için Plazma. Hangisini okursanız okuyun, metindeki tuhaf bir kelimede asıl sayfaya bakın: makineler iyi okudu ama kusursuz değil.

Hak sahipleri ve eksik sayılar

Dergilerin hakları yayıncılarına ve yazarlarına aittir. Bir sayının kaldırılmasını istiyorsanız ya da elinizde eksik sayıların taraması varsa bize yazın: contact@coze.org.

Teşekkürler

Bu sayıları yıllar önce tarayıp paylaşan herkese. Amiga Dünyası'nın yeniden dizilmiş sayıları haydar_abi'nin emeği. Commodore Amiga'nın taramaları retrojen.org'dan (blackturk ve Gökhan Özkan), MegAmiga'nınkiler Çizgi Diyarı'ndan (murtaza5) ve retrojen.org'dan (Gökhan Özkan); bunları ve Amiga Dergisi'nin eksik sayılarını Internet Archive'a yükleyenlere ayrıca teşekkürler. Gameshow'un 1–41. sayıları ve Overdose ekleri blockmind'ın (Cem Tezcan) paylaştığı taramalardan, 42–51. ve 65. sayıları retrojen.org'dan. C64 Türkiye, İsmail "Hades" Şahin'in kendi yayımladığı PDF'lerden. Plazma, yayımlanmasına izin veren Plazma ekibine ait; 1–3. sayılar plazma-dergi.org'un Wayback Machine'deki kopyalarından, 4, 5 ve 8 retrojen.org'dan. Commodore'un Amiga Bülteni 2 eki de retrojen.org'dan.