Disket Fabrikasını Ziyaret
Retro bilgisayarGünümüzün popüler disketlerinin nasıl üretildiğini hiç merak ettiniz mi? Biz merak ettik ve sizin için modern bir disket fabrikasını gezip, görüntüledik.
Çoğu sözlükte hâlâ yer almamasına rağmen, bilgisayarlarla uzaktan yakından ilgisi olan herkes, disket denince aklına dışı köşeli, içi yuvarlak, rengi genellikle siyah olan ve doymak bilmeyen bilgi saklayıcılarını getirir. Bu küçük bilgi depolarının en basiti herbiri 256 bayt olan 16 sektöre bölünmüş olan 40 track'e sahiptir ve 160 Kilobayt depolayabilir. Böylece uzunca bir polisiye romanı tek bir diskete sığdırabiliriz. Bilindiği gibi romanlar basımevlerinde üretilir, peki ya disketler?
Bu soruyu cevaplayabilmek için Berlin'deki Döbbelin & Boeder fabrikasını ziyaret ettik. Piyasaya Disky markası altında 5,25 ve 8 inçlik disket veren fabrikanın aylık üretimi yaklaşık 1,3 milyon adettir. Ailenin en küçük ferdi olan 3,5 inçlik disketler ve diğer bilgisayar tüketim malzemeleri Flörsheim'deki ana fabrikada üretilmektedir. Şirketin Alman pazarındaki payı yaklaşık yüzde 18'e ulaşmaktadır.
Fabrika Berlin-Britz'in tipik bir endüstri mahallesinde kurulmuştur. Dış görünümü ürünü gibi basit ve dörtköşe olan bina, adeta bir beton bloğunu andırmaktadır. Yetkililer fabrikanın kuruluş maliyetinin 10 milyon Mark'ın üzerinde olduğunu söylerken, disket üretiminde iyi bir kâğıt makası ve kaliteli bir zamkın dışında birkaç ufak (?) alete daha ihtiyaç duyulduğunu belirtiyorlardı.
Darbe ardına darbe: Disket zımbası.
Disket Fabrikasını Ziyaret
ÇOK DÜŞÜK TOLERANSLAR
Disket üretiminde bazı çevre şartlarının çok sıkı bir şekilde yerine getirilmesi gerekmektedir. Üretimdeki tolerans sınırı mikron (mikrometre) düzeyindedir. Bu düzey göze alındığında milimetrik hassasiyetlerle çalışan bir motor fabrikası adeta kalın torna tezgahını andırmaktadır. Hammadde olarak dev rulolar halinde gelen farklı polyester malzemeler işlem görmektedir. Bu rulolar, yarı-sert dış koruyucu, yüzey temizleyici ve sürtünme azaltıcı özel malzeme ile kaplanmış taşıyıcı folyo üretiminde kullanılmaktadır. İşte bu komponentlerin doğru bir şekilde birleşmesi ile floppy disketler ortaya çıkmaktadır. Dışarıdan bakıldığında basitmiş gibi görünen bu işlemler yüksek teknolojiye ve geniş bir makine parkına ihtiyaç göstermektedir. Piyasada bulunan aletlerin çoğu istenen tolerans sınırları içinde çalışmadıklarından, üretici firma aletlerin çoğunu kendisi geliştirmiştir. Yetkililer firmanın aynı zamanda know-how ve hazır üretim sistemleri de pazarladığını belirtmişlerdir. Mühendisler şu anda bütün üretimi tamamen otomatik ha-
Happy Computer'den Çeviren Ercan Tuzcular hale getirmeyi, tozsuz ve hermetik olarak kapalı bir ortamda el değmeden üretim yapmayı planlamaktadırlar. Böyle bir üretim tabii ki tamamen insansız gerçekleşemez. Robotların kontrolü için 120, yarı otomatik işlemler için 84 kişinin çalışması öngörülmektedir. Bugünkü üretim teknolojisi daha samimidir ve insanların ürettiklerine dokunmalarına izin vermektedir. Üretim salonlarındaki hava yüzde yüz tozsuz değildir, zaten insanların çalıştığı bir ortamda böyle bir şey imkânsızdır. Havanın gene de dışarıdan daha temiz olduğunu söyleyebiliriz. Binanın üst katını tamamen kaplayan dev klima cihazları, toz emiciler ve hava yıkayıcılar her an görev başındadırlar.
SICAK BİR BAĞLANTI
İnsanın tertemiz dağ havasını teneffüs edeceği düşüncesi gürültülü bir makine ile karşılaşınca aniden yok olmaktadır. Fabrikayı gezenlerin karşısına ilk çıkan makine, siyah disket kılıflarını üreten prestir. Yaklaşık bir kilometre uzunluğundaki dev PVC rulosundan ve temizleyici tabakayı veren diğer bir rulodan beslenen alet, dışarıya tek şerit olarak iki yana açılmış disket kılıfları göndermektedir. Rulo halinde gelen siyah PVC önce özel bir bölümde işlem görmekte, sonra basınç ve ısı altında beyaz temizleyici tabaka ile ayrılmayacak şekilde birleştirilmektedir. Geleceğin disket kılıfı daha sonra delgi makinesine uğramaktadır. Burada çok dar tolerans sınırları içinde merkez deliği, indeks penceresi ve yazma engelleyici çentik delinmektedir. Delgi işlemi esnasında oluşan artıklar yeniden kullanılmaktadır. Genel olarak disket üretimi doğayı kirletmeyen bir teknolojiye sahiptir. Şirket yöneticisi Bay Lutz Boeder'in de belirttiği gibi, çevredeki su ve hava kirlenmemektedir. Materyal tüketimi, hazır mamulün fayda ve değeri ile kıyaslandığında, çok düşüktür. Aynı sanayi bölgesinde üretim yaptığını farz edebileceğimiz bir pil üreticisinin samimi olarak böyle bir iddiada bulunması düşünülemez. Daha sonra giyotine gelen PVC/Laminat şeridi parçalar halinde kesilmektedir. Deliklerine rağmen bu parçalar henüz tam diskete benzemektedir. Bu durum bir sonraki makinede değişmektedir. Burada yüksek ısı altında köşeler kıvrılmakta, kenarlar katlanmakta ve üç yönden yapıştırılmaktadır. Firma yöneticisi Bay Boeder, yapıştırma yönteminin çoğunlukla kullanılan nokta kaynağı uygulamasına kıyasla daha sağlam olduğunu iddia etmektedir. Burada mühim olan disketlerin en zor çalışma şartlarında, örneğin sıcak bir sürücüde bile, mutlak yassılığını koruyabilmesidir. Bay Boeder'e göre özellikle kaynak yapılmış disketlerde dönme momenti bozukluklarına rastlanmaktadır. Bu konuda her üretici kendi yönteminin en güvenilir olduğunu iddia etmektedir. Örneğin Maxell, üretiminde nokta kaynağı yöntemini uygulamaktadır.
Tam ölçeğe göre: Makine, Laminat'ı disket kabıyla birleştirir ve orta deliğini, indeks penceresini ve yazma engelleyici çentiği deler.
Ceket katlanır ve üç tarafı yapıştırılır.
Yuvarlak vuruş makinesi, tabaka yüzeylerinin düzeltilmesini sağlar.
b ©
Koruyucu zarflar, bir kenarları esas manyetik folyonun girmesi için açık bırakılarak, ince ve yassı bir kanaldan geçirilirler. Bu sayede eğri olanları ayıklamak mümkün olur.
ISI HASSASİYETİ ETKİLER
Hidrolik kesme aleti esas diskete formunu verir. Bıçaklar demiroksit ile kaplanmış geniş polyester bandı üzerinde bilinen disket formlarını keser ve merkez deliklerini, indeks pencerelerini açarlar. Bu işlem esnasında hassasiyet artı/eksi 6 mikrometreyi geçmemelidir. Böyle yüksek hassasiyette çalışabilmeleri için delgilere mükemmel bir ısı stabilitesi sağlanmalıdır. Firmanın klima cihazları devre dışı kaldığında bütün üretim durdurulmaktadır, bu da sabit ısının önemini göstermektedir. Hemen sonraki üretim safhasında dönmedolap benzeri bir alet her manyetik diski tek tek kavramakta, dikine tutarak püskürtme cihazının önünden geçirmektedir. Püskürtme işlemi sırasında disk yüzeyi, sürtünmeyi azaltan, mükemmel düzgünlük sağlayan koruyucu film tabakası ile kaplanmaktadır. Disket yüzeyi üzerinde oluşabilecek her türlü tahribat, okuyucu kafanın ömrünü kısaltacağı gibi, data kaybına yol açabilir. Kaplama sayesinde yüzey dümdüz olur. Bu konuda en ufak tolerans kabul edilemez ve disketin kariyeri orada noktalanır. Katlanmalar, çizikler, halkalar veya materyal hataları disketin hemen diskalifiye edilmesine yol açar. Bant halinde prese girişten paketlenmiş hazır ürün olarak firmayı terk edişine kadar, disketler, 100'ün üzerinde kontrol noktasını başarı ile geçmek zorundadırlar. Koruyucu yüzey kaplamasından sonra disketlerin her iki yüzeyi de itina ile cilalanır ve makine tarafından bir kenarı açık olan kılıfın içine konulur. Disketler daha sonra son katlayıcı tarafından dördüncü kenarları da katlanarak prensip olarak kullanıma hazır hale getirilirler. Fakat onlar için en tehlikeli bölüm şimdi başlamaktadır. Çok gelişmiş bir test istasyonunda her iki yüzeyin 40 track'i de titizlikle kontrol edilir. Bu test disketin tek veya çift yüzü garantili (single/double sided) olarak piyasaya sürülmesi kararını verir. Uzmanlar test sürücülerinin göstergelerinden hangi yüzde ve track'e hata olduğunu hemen tespit edebilirler. Test işlemlerinde kullanılan özel disket sürücülerin kendileri de sürekli olarak kalite kontrolünden geçirilirler.
Atlı karınca: Manyetik levhaların üzeri kaplanır ve cilalanır.
Üst tarafı açık: Yuvarlak levhalar kaplarına giriyorlar.
SÜREKLİ TESTLERE HİÇBİR SÜRÜCÜ DAYANAMAZ
Disketlerin bir bölümü ölümcül dayanıklılık testi için ayrılırlar. Bu test esnasında sürücüde 10 milyon dönüşe maruz kalırlar, başka deyişle 22 gün hiç ara vermeksizin kullanılırlar. İşin korkuncu, bu süre içinde sadece bir tek track kullanılmasıdır. Sürekli olarak yazılan ve okunan bu bir tek track'in test sonunda en ufak yıpranma belirtisi göstermemesi gerekmektedir. Firmanın 'Disky Top' modeli
“Ham” disketler, soldaki tezgahtan alınıp püskürtme makinesinden ve düzelticilerden geçerek kutulara gider.
Floppy disketin son uğradığı yer cila bandıdır.
Bir disketin tamamlanana kadar uğradığı 100'den fazla denetim istasyonundan biri
Daha da yıpratıcı testlerden geçirilir. Bu test, 70 milyon dönüş veya sürekli 154 gün sürer. Piyasada satılan normal disket sürücülerin böyle bir işkenceye dayanmaları hemen hemen imkânsızdır. Özel olarak imal edilen çok dayanıklı test sürücülerinde bile okuma yazma kafalarının sürekli değiştirilmesi gerekmektedir. Bu kaliteli ve sağlıklı bir test neticesi için şarttır.
Daha sonra disketlerin küçük bir bölümü formatlanır ve son olarak hepsi paketleme bölümüne gelir. Disketlerin bir kısmına firmanın kendi markası yapıştırılır ve piyasada satışa sürülür. Diğer bir kısmı ise değişik software ve hardware firmalarının etiketlerine sahip olarak müşte- Â Kapaklar kapanıyor: Son katlayıcı kabı kapatıyor. tiye gönderilirler. Disketlere olan talep her geçen artmaktadır ve firma yöneticisi Bay Boeder'e göre 900lı yılların sonuna kadar relatif ucuz bir medya olan disketlere alternatif bulunamayacaktır. Diğer teknolojiler henüz olgunluk düzeyine ve gereken De ucuzluğa kavuşmamışlardır. Bu ko- Manyetik disk yuvarlak kalıplar halinde kesilir nuda yakında beklenen yenilik, dis-
| ketlere dikine kayıt yapılması olacak- | | yıt işlemi çok yer kaplamaktadır. Manyetik partikellerin disket yüzeyi- | |
Disket üretimi | Kılıf üretimi tır. Şu anda yanlamasına yapılan kane derinlemesine yerleştirilmesi ile gerçekleştirilecek yeni teknoloji saye- Kılıf malzemesi sinde “Süper disketler'e beş misli faz- dilir.
la bilgi yüklemek mümkün olacaktır. AMY
DİSKET ÜRETİCİLERİ İÇİN GÜÇLÜ BİR GELECEK
n Yağlanır Yüzey
Ayırmalar yapılır
Süper disket hayalini bırakıp gerçeğe döndüğümüzde, konvansiyonel A disketin daha uzun süre yaşayacağını söyleyebiliriz. Uzmanlar 3 ve 8 inç- Dİ lik disketlerin öldüğünü, 5.25 inçlik | Kontrol edilir. Formalama denemesi yapılır disketlerin de yerini 3.5 inç'e terke- Kat | deceğini söylemektedirler.
Disket fabrikalarında trend, tam otomasyona doğru gitmektedir. Her otomatik fabrikada ayda 2.5 milyon disket üretmeyi planlayan 30 firma : dünya disket pazarından mümkün olduğu kadar büyük bir pay alabilmek için kıyasıya bir rekabet içindedir. 17 S9 Amerikan, 9 Avrupa ve 4 Japon disket üreticisi firma, branşlarının geleceğini çok parlak görmekte ve iki haneli büyüme yüzdesi hedefi için çalışmaktadırlar.
2s a Kâğıt koruyucusuna — Kılıfa yerleştirilir yerleştirilir Paketlenir
18 Kılıf
|
Disket üreticilerinin geleceklerini kara görmedikleri, piyasaya sürdükleri Mavi, sarı, pembe disketlerden de Bir disketin oluşumu böyle gerçekleşiyor: "Hammadde" olarak PVC şeritleri, belli olmuyor mu? Laminat ve manyetik folyolar kullanılıyor.