Commodore 64'te RS232
Retro bilgisayarH ardware alanında bir şeyler yapmak isteyen Commodore'cu arkadaşlarımız, bizden sürekli bazı ek ünitelere ilişkin şemalar yayınlamamızı istiyorlar. Bu sayımızda en çok istek toplayan parçalardan birinin, RS 232 bağlantısının, nasıl yapıldığını açıklamaya çalışacağız. Geçen sayımızda tanıttığımız User Port'a akustik kopler vb. birimlerin bağlanmasını sağlayan bu ara birim, çok işe yarayan, seri bir bağlantı.
Commodore 64'ümüzün veri kapısı olan User Port, yalnızca 5 Volt'- luk bir gerilim verir. Halbuki akustik kopler türünden bir alet, ayrıca evirtilmesi gereken, “artı”' ve “eksi” arasındaki sinyalleri ister. Bunu sağlamak için, * 5 Volt ile -5 Volt arasında bir gerilim yeterlidir, bunu da yapacağımız devre karşılar. Ayrıca başka bir gerilim kaynağı aramamıza gerek yoktur, User Port gerekli herşeyi bize sağlamaktadır. Bu bağlantı yerinin 11. pininde 9 Volt'luk bir alternatif gerilim vardır. Bu gerilim, DI ve D2 diyodlarından ve Ci ve C2 kondensatörlerinden oluşan bir doğrultucu aracılığıyla, 12 Volt'a (D.C.) çevrilir. Buna, akustik kopler yönünde (TI transistörüne), makine çıkışındaki TTL sinyallerini pozitif ve negatife dönüştüren bir sü- Tücü transistör eklenir. Zener diyordu, akımın simetrik olmasını sağlar. T2 transistörü ise diğer yönde görevlidir. Akustik kopler tarafından yönetilir, sinyalleri TTL düzlemine karşılık gelen şekilde değiştirir ve User Port'un B ve C girişlerini besler. Commodore 64'ün verilere ayrılmış iki girişi vardır: Biri verilere, diğeri ise verilerin gelmekte olduğu mesajına. Bu nedenle B ve C pinlerinin birbirine bağlanması gerekir. RS 232C tarafındaki 20. pin, User Port'tan 5 Volt'la yönetilir ve akustik koplere makinenin hazır olduğunu bildirir
Küçük elemanlar, tombul elektrolitik kondensatörlerin altında kalmış.
(DTR - Data Terminal Ready). Hazırlanan devrede, kopleri ve makineyi herhangi bir zarara karşı koruyan bir dizi koruyucu diyod daha vardır. Tüm bu malzemelerin toplam satış fiyatı pek yüksek bir para tutmuyor, ayrıca daha önce bu alanda hiç bir deneyimi olmayan birinin bile kolayca yapabileceği kadar basit bir devre bu. Geçelim nasıl yapılacağına: Delikli levhada en az 13x9 delik bulunmalıdır. Elemanların yerlerini kolayca belirleyebilmek için,levha uzunlamasına sekiz sıraya bölünmüş olarak kabul edilir. Yazımızdaki tüm veriler, bu sıralama gözönüne alınarak yapılacaktır. Levhaya takılacak olan elemanların, uzunlamasına yerleştirilmesi büyük kolaylık sağlayacaktır. Çizgili bir kağıttaki gibi birinci sıra “üst” olarak kabul edilir, sekizinci ise “alt” olarak adlandırılır. Üzerinde iletim hatları varolan levhalar kullamanızı pek tavsiye etmeyiz, çünkü ancak uzmanların rahatça kullanabildikleri bu levhalarda hatların kolayca bozulma ya da unutulma olasılıkları çok fazladır. Bağlantı kablolarıdeliklerden geçirdikten sonra, uçları yanlara doğru kıvırın ki, elemanlar levhadan düşmesin. 1. D6 diyodunu (1N4148), sağ kenarda 1. ile 7. sıra arasına yerleştirin. Diyodun üzerindeki marka halkası aşağıya (kendinize) doğru olsun. 2. Plaketin yaklaşık ortasına diyodunu (1N4001) 2. ve 3. sıralara yerleştirin (marka halkası 2. sıraya doğ- Tu). 3. D2 diyodunu (1N400)3. ve 5. sıralara, halka 3. sıraya doğru olmak üzere takın. 4. D3 diyodunu (1N4148) paketin sol tarafında 1. ve 2. sıralarına, halka 1. sıraya doğru gelecek şekilde takın. ZD Zener diyodunu hemen bunun yanına, 1. ve 5. sıralara takın. Halka 1. sıraya doğru olsun. 6. D4 diyodunu (1N4148) soldan bir içerdeki delik sırasında 2. ve 3. sıralara yerleştirin. Bu durumda diyod oldukça dik bir durumda olacaktır. Halka 3. sıraya doğru olacaktır. 7. Son diyodu (D5, 1N4148), 6, sıraya paralel yerleştirin. Halka, sağa baksın. 8. DS'in yanına R3 direncini (4,7 KOhm) koyun, bağlantı kablosu DS'in sağ kablosuyla aynı deliğe girsin. Diğer uç, 7. sırada D6 diyodunun kablosunun yanına girsin. 9. R4 direncinin (470 Ohm), DS'e paralel olarak 5. sıraya koyun, bir bağlantı Zener diyodunun teliyle aynı delikten geçsin. 10. Geriye iki direncimiz kaldı: Ri (4,7 KOhm), bir teliyle 3. sırada D4 diyodunun halkasının olduğu taraftaki aynı deliğe, diğeriyle ise 1. sıraya bağlanacak.
4'te RS-232
User Port fişi: Herhangi bir karışıklıklığa meydan vermemek için üst kenardaki 1'den 12'ye kadarki pinler rakamlarla, alt kenardakiler ise A'dan N'ye kadarki harflerle tanımlanmıştır. Nedense G ve | harfleri eksik.
Çev.: Güven Savaş KIZILTAN
11. Küçük parçalar halledildi; şimdi sıra transistör ve kondansatörlerde. T1 transistörü (BC 307), plaketin alt sol tarafında yassı tarafı sola dönük olarak konacak. “Bacaklar”, 5., 6. ve 7. sıralara sokulacak. 12. T2 transistörü (yassı tarafı sağa) 2., 3. ve 4. sıralara, ZD ile D4'ün arasına yerleştirilecek. 13. İnşallah iki şişman kondansatöre yer kalmıştır. Üstteki, C1, eksi ucu 1. sıraya, artı ucu (çevreleyen bir halkayla belirtilir) 3. sıraya takılacak. 14. C2 kondansatörü, D2 ve D6'nın arasına yerleştirilecek, artı ucu (halkaya dikkat!) 2. sıraya, eksi ucu 5. sıraya girecek.
Plaket, User Port ve RS 232C fişlerine bağlanmış durumda.
Alt yüz: Yalnızca D1 ve T2 bağlantısı eksik.
< Plaketin “zemin katı”, diyotlarla ve dirençlerle kaplı, uçlar elemanların düşmemesi için yanlara kıvrılmış.
LEHİMLEME
1. sırayla başlıyoruz: C1 kondansatörünün eksi ucunu izole bir kabloyla (alttan bakınca) sol kenara uzatın. Tabii ki kablonun izolasyonunun sıyrılmış, bükülmüş ve kalaylı olması gerekiyor. D3'ün ve Zener diyodunun kablolarını birbirine bağlayın, kısaltın ve lehimleyin. Bu arada C1'in kablosuna değmemesine dikkat edin. R1'in kablosunu plaketten geçirin ve kısaltın.
2. sıra: D6'ın ucunu C2'nin artı ucu ve DI'le bağlayın. Bir ucu yan kenara, bir ucu T2'nin artı ucu ve DI'le bağlayın. Bir ucu yan kenara, bir ucu T2'nin üst bacağına uzatın, diğer telleri kısaltın ve lehimleyin. D3, T2'nin üst ucu, C2'nin artı ucu ve D4'ün bir ucunu bağlayın, bir kabloyu buradan yan kenara uzatın. Diğerlerini kısaltın ve birbirine lehimleyin.
3. sıra: D1, D2 diyotlarını ve C1'in artı ucunu birleştirip lehimleyin. T2 transistörünün orta ucunu, D4 ve R1'le birleştirin.
4. sıra: T2'nin boşta kalan son “bacağını”, R2 ile birleştirin. Bu noktadan bir izole kabloyu, (alttan bakınca) sol kenara uzatın.
5. sırada: C2'nin eksi ucunu D2 diyoduyla ve R4 direnciyle birleştirin, R4'ün boşta kalan (bir tanesi de ZD'ye bağlı) ucunu T1'in üst ucuna uzatın. Bu üç elemanı birbirine lehimleyin, kısa bir kabloyla plaketin kenarına uzatın. 6. sıra: R3 ve D5'in birleştikleri noktayı lehimleyin, D5'in ikinci bağlantısını T1'in orta ayağıyla lehimleyin. 7. sıra: R3'ün serbest ucunu D6'ya lehimleyin, burada kenara bir kablo uzatın. 8. sıra: T1'in serbest bacağını R2'ye bağlayın, burada bir kabloyu plaketin sol kenarına uzatın. Bir parça kabloyu lehimleyin ve sağ kenara uzatın. Şimdi sıra, dışarıya uzatılan uçların kablolarla User Port fişine ve diğer tarafta RS 232C fişine bağlanmasına geldi. User Port fişi resimdeki gibi numaralanıyor, plaketin sağ kenarındaki sıralar fişle şu şekilde lehimleniyor: Fişteki 11 (1. sırayla), 1 (2. sırayla), C ve B (4. sırayla), M (7. sırayla) ve 2 (8. sırayla). Fişi User Port'a sokarken, sayılar üst tarafta oluyor. Plaketin sol kenarındaki sıraların RS 232C fişine lehimlenmesi ise şöyle: 1. sıra 3. pine, 2. sıra 7. pine, 5. sıra 2. pine, 8. sıra 20. pine. Böylece seri bağlantı birimi tamamlanmış oluyor. Tabii ki, henüz bir eksiği var: Veri aktarımı için kullanılabilecek bir program. Bunun daha önce makineye yüklenmiş olması gerekiyor.
— RS-232 için
bağlantı fişi
 Yapı planı: Elemanlar bu şekilde yerleştiriliyor ve bağlanıyor.
RS-232 bağlantısı
C-64 Userport
A Devre şeması: Profesyonellerin bağlantıları bir kez daha kontrol
DENEMEDEN ÖNCE
Tüm bağlantıları bir kez daha kontrol edin. Öncelikle yan yana bağlantıların birbiriyle kısa devre yapmamasını sağlayın. Plaketin üst yüzü: Elemanların, bağlantı kablolarının izolasyonsuz yerlerine temas etmemeleri gerekiyor. En sık rastlanan bir diğer hata kaynağı ise “soğuk” lehim noktaları. Bunlar lehim telinin yeterince ısıtılmamış olmasından kaynaklanıyor. Bu konuya özellikle uçların fişlere bağlandığı noktalarda özen gösterin.
ŞE Malzeme ve gereçler:
R1, R3: 2 X 4,7 KOhm'luk direnç; R2, R4: 2 X 470 Ohm'luk direnç; D1, D2: 2 X 1N4001 diyot; D3-D6: 4 X 1N4148 diyot; ZD: 1 X 5V1 Zener diyodu; C1, C2: 2 X 100uF, 16 V'luk elektrolitik kondansatör; T1: 1 X BC 307 transistör; T2: 1 X BC 238 transistör; 1 adet RS 232C fişi; 1 adet User Port konnektör (plaket konnektörü, 2 X 12 uçlu, 4 mm aralıklı); Delikli plaket (bakır adalı); Kablo; Havya, lehim ve havya ucunu temizlemek için yaş sünger; Kargaburun.