C-64'ün İçindeki Diğer Bilgisayarlar
Retro bilgisayarC-64'ün İçindeki
Diğer Bilgisayarlar
Üç Püf Noktası:
1. parken özel ekran düzeni kullanmayın. Bunlar büyük ihtimalle karşı taraftaki programla uyumlu olmayacak ve sadece daha sonra temizlenmesi gereken artıklara dönüşecektir.
2. Commodore ASCII olarak kaydedilen dosyaları standart ASCII'ye dönüştürmeyi unutmayın. Birçok kelime işlem programı bu işlemi de desteklemektedir. 3. Dönüşüm işlemi sırasında program dosyaları değil sequential denen sıralı dosyalar kullanın. Program dosyaları dönüştürülebilseler bile düzgün olmayacaklardır.
MS-DOS uyumlu bilgisayarlar, Apple veya AMIGA sistemleri ile C-64 ve C-128 arasında dosya alışverişi yapmanız mümkün. Ancak bunun için bilgisayarınızı ikna etmeniz gerekecek. Büromuzda birçok bilgisayar teknik bir gürültü içinde sürekli çalışıyorlar; AMIGA'lar, C64'ler, PC uyumlu sistemler hatta bir tane de C-128-D. Elimizde bir tek Apple sistemi yok. Ama diğer sistemlerde bile dosya alışverişi yapmayı pek düşünmedik. Aslına bakarsanız bu iş hiç de sanıldığı gibi zor değil. Tüm bu sistemler birbirlerinden farklı yazılım ve donanıma sahip olmasına rağmen ortak bir sistemde birleşip dosyalarını paylaşabilirler. Ancak C-64 ve C-128 ile diğer sistemler arasındaki fark biraz daha büyüktür. Uygun yazılım ve donanım desteğiyle yazı ve veri tabanı dosyaları sistemler arasında paylaşılabilir ama şimdiden belirtelim; paylaşılması ve farklı sistem platformlarında çalışması neredeyse imkansızdır.
Yazılım ve Donanım
En rahat ve en yaygın kullanılacak dosya değişimi C-64 ve MS-DOS sistemi arasındadır. Diğer tüm sistemler de MS-DOS ile alışveriş yapabildiklerinden bu sistem ortak bir platform oluşturur. Hangi yönde dosya değişimi yapılacak olursa olsun ihtiyacınız olan bazı birimler vardır. Özel bir dönüştürüm veya haberleşme programının yanı sıra, MS-DOS formatlı disketleri okuyabilmek için 1571 ya da 1581 sadece 1541 ya da uyumlu disk sürücüsü varsa modem haberleşmesi veya null-modem kablosu kullanmanız gerekir, çünkü 1541 sürücüleri MS-DOS formatlarını okuyacak devreye sahip değildir. Dosya dönüşümlerinde haberleşme sistemini kullanmak için ihtiyacınız olan şey her bilgisayar için birer modem ve bununla kullanılacak bir haberleşme programıdır. Modemlerin haberleşme için kullanılmasına daha sonra değineceğiz. Modem kullanmadan dosya dönüşümü yapılabilmesi için 1571 veya 1581 yeterlidir. Ancak C-64, veya C-64 modunda C-128 kullanıyorsanız 1571 sürücünüzü 1541 moduna çevirmek için şu komutu vermeniz gerekmektedir:
OPEN 15,8,15,“UO 15MS-DOS disklerinden okuma yapmak, bunları formatlamak veya bu formatta dosya kaydetmek için çeşitli programlar bulunmaktadır. Bunlardan biri SOGWAP Yazılım'ın Big Blue Reader adlı programıdır. Bir başka program olan MS-DOS Bağlantısı'nı da açıklamalarıyla beraber gelecek sayımızda yayınlayacağız. Sürekli olarak Commodore-MS-DOS dönüşümü yapılıyorsa Big Blue Reader bu konuda en büyük yardımcı olacaktır. Bu program hem 1571 hem de 1581'i destekler, birden fazla sürücü ile çalışabilir ve C-64 ve C-128 versiyonları mevcuttur. Program istenilen sayıda dosyayı veya tüm bir diski kopyalayabilir. Bunun yanında yardımcı program olarak kullanabileceğiniz birbirini tamamlayan programlar da vardır. Örneğin Big Blue Reader ile uyumlu olarak çalışacak Lharc128.arc adlı program MS-DOS sıkıştırma sistemleri kullanılarak kısaltılmış dosyaları incelemenizi ve bu sıkıştırılmış dosyaları açmanızı sağlar. Bu program MS-DOS 1.5 işletim sisteminde çalışır. Başka bir program da 1571 ile MS-DOS diskleri formatlamanıza olanak tanıyan Format IBM-DOS'tur. Eğer C-64/C-128 ile hazırlanmış yazı dosyalarını AMIGA formatına çevirmek istiyorsanız tek bir yazılım çözümü bulunmaktadır: Transfer. Bu programı Dragon's Lair adlı oyunu yazan ReadySoft adlı Kanada şirketi hazırlamıştır. AMIGA ile kullanılacak olan bu program Commodore'un 8-bit'lik yazı dosyalarını okuyabilir ve gerekirse AMIGA formatına çevirebilir.
Haberleşme
Bir formattan diğerine dosya dönüşümü yapmamızın bir başka yolu da haberleşmedir. Bu işlemde dönüşüm programı yerine bir BBS (bulletin board system - bülten panosu sistemi) programı kullanılmalıdır. BBS, iki farklı sistem arasında veya aynı model iki bilgisayar arasında, modem yardımıyla kurulacak olan bir haberleşme ağıdır. Böylece ortak bir standartta bulunan dosyalar istenen sisteme dönüştürülebilir. Bu yöntem için bir terminal programına ihtiyacınız olacaktır. Bir bilgisayar BBS'ye bir dosya yükledikten sonra diğeri aynı dosyayı kendi formatında alabilir. Genel olarak yazı dosyaları düzgün olarak değişebilir. Daha da hızlı çalışacak olan bir sistem null-modem kablosu kullanmaktır. Null-modem olarak isimlendirilen kablo seri porttan modem bilgisi alışverişi yapacak olan nötr bir kablodur. İki bilgisayar arasına takılacak olan bir teli modeme bilgi göndermek, diğeri modemden bilgi almak için kullanılır. Aslında modem kullanırken başka tellere de ihtiyaç vardır, ama iki bilgisayar arasında direkt bağlantı sırasında iki tel yeterli olacaktır. Tabi ki bilgisayarların kablonun yetişeceği kadar yakın olmaları gerekir. Aklınızda bulunması gereken bir nokta da kablo uzadıkça iletişim hatalarının ortaya çıkacağıdır; bu yüzden kabloyu mümkün olduğunca kısa tutmaya bakın. Gelecek sayılarımızda bu konuda daha ayrıntılı bilgi vermeye çalışacağız.
Sıralanan Sınırlamalar
Dosya dönüşümü yaparken Commodore kullanıcılarının en korktuğu konu artık MS-DOS 286/386/486 sistemlerinde standart haline gelmiş olan 1.44 megabayt'lık yüksek yoğunluklu disklerin kullanılmasıdır. Commodore 1581 disk sürücüsü bu formatı okuyamadığı için çözüm, dönüştürülecek dosyaların öncelikle normal formatlı bir diske aktarılmasında veya dosyaları haberleşme ile dönüştürmekte yatmaktadır. Grafik dosyalarını dönüştürmek, yazı dosyalarıyla uğraşmaktan daha zordur. İşin içine grafikler, bit-map çizimler ve yazı karakterleri girince özel dönüşüm programları kullanmak gerekir. Disk formatının değişmesinin yanı sıra, başka faktörlerin de göz önüne alınması gerekir: kaynak ve hedef sistemler arasında ekran çözünürlüğü, grafiğin hedef sistemde yerleştireceği hafıza bölgesi, kaynak ve hedef bilgisayarın modelleri, kullanılan çizim paketleri ve daha bir sürü detay.
Grafik Dosyaları
Commodore'dan başka platformlara grafik aktarmak için çeşitli sebepleriniz olabilir. Tabii ki diğer sistemlerden Commodore'a da grafik aktarılması yapılabilir ancak başka sistemlerde genellikle C-64'ten daha fazla renk bulunmaktadır ve aktarım işlemi çok zor olacaktır. C-64'ten grafik dosyası aktarmakta çeşitli amaçlarınız olabilir demiştik: grafiklerinizi Commodore'u olmayan kullanıcılarla paylaşmak isteyebilirsiniz, C-64'ü evinizde basit bir grafik sistemi olarak kullanıp, dosyalarınızı işinizde kullandığınız MS-DOS veya Mac sisteminde işlemek isteyebilirsiniz veya AMIGA gibi daha iyi bir grafik sistemine geçeceğiniz zaman C-64 ile yaptığınız çalışmaları arkanızda bırakmak istemiyor olabilirsiniz. Bunun yanında, örneğin bir demo hazırlamak için AMIGA ile örneklenmiş bir grafiği C-64'e aktarmak isteyebilirsiniz. Tüm bu işler için özelleşmiş çeşitli programlar bulunmaktadır.
Aktarma işlemi için uygulanabilecek iki yöntem vardır. Bunlardan ilki iki sistem arasında direkt bir aktarmayı öngörür. Bunun yanında karşılıklı bir dönüşüm düşünülüyorsa ortak bir sistem saptanıp her iki grafik formatı da ortak bir standarda dönüştürülmelidir.
İşe Yarayanı Kullanın
Eğer elinizde gereken malzemeler varsa, Commodore formatından diğerlerine ve diğer formatlardan Commodore formatına dosya dönüştürmek kolaydır. Elinizdeki malzeme doğru değilse bu işlemi yapmak imkansız hale gelecektir. Verebileceğimiz en iyi tavsiye şu: işe yarayanı kullanın. Yazı dosyalarıyla uğraşırken iyi bir program kullanın, mesela Big Blue Reader'ı. Grafik dosyaları için de piyasadaki programlardan size uygun olanını seçin. Eğer dönüşüm işlemi sırasında hatayla karşılaşırsanız MS-DOS diskinin yüksek yoğunlukla formatlanmış olup olmadığını kontrol edin. Son olarak, dönüştürme işleminin mükemmel olmasını beklemeyin. Çeşitli sebeplerle RETURN karakterleri kaybolacak, satır atlanması gereken yerlerde atlanmayacak ve yazınıza garip karakterler girecektir. Bu yüzden dönüştürme işleminden sonra bir temizlik yapmayı unutmayın. Küçük problemleri saymazsanız Commodore'unuz MS-DOS ile uyumlu olarak çalışabilir. Gelecek yıllarda bilgisayarınız diğer sistemlerden geride kalmayacaktır.