İç Mimaride Bilgisayar Uygulamaları

• Grafik ve çizim

Iç Mimaride Bilgis

| 4 | maa &

Akıllara Seza Verecek Kadar Gerçekçi Bilgisayar Çizimleri Müşterileri Zorluyor...

Çok az sayıda kişi, mobilyalar yerine yerleştirilmeden önce, bir odanın gelecekteki halini tasavvur edebilir. Aslında çoğumuz canlandırma işini ancak kartondan küçük maketler yapıp bunları ölçütlü bir oturma odası içine yerleştirerek, fikirleri kağıda aktararak ya da mobilyaların yerlerini fiilen değiştirerek başarır. İç mimari uzmanları da fikirlerini müşterilerine anlatırken aynı sorunla karşılaşırlar. Yardımcı görsel malzemeler kullanmadan müşterinin bitmiş işi kafasında canlandırmasını sağlamak çok zordur. Geçmişte tasarımcılar, fikirlerini empoze edebilmek için bir dizi çizimden faydalanıyorlardı. Ancak bu görsel malzemeler değişik olasılıkları göstermekten uzaktı ve üzerlerinde isteğe göre rahatça değişiklikler yapılamiyordu. Çizimler durgundu ve bir fikre tek bir bakış açısı sağlıyordu. Yeni nesil bilgisayar programları bu tür müşteri/tasarımcı ilişkisine daha verimli bir ortam sağlıyor. Tuğlayı tuğla, mermeri mermer ve dokumayı dokuma olarak gösteren yeni sistemler kullanıcıyı da neredeyse programa dahil ediyor. Verilen gerçeklik duygusuna daha da katkıda bulunmak için, iç mekânlar yürüyerek veya uçularak dolaşılabiliyor, binaların etrafında gezilebiliyor. Bu tür imkânlar uzun süreden beri kullanıcılar için mevcuttu. Ancak pratik olmamaları ve büyük yatırımlar gerektirmeleri sebebiyle verimli olarak kullanılamıyorlardı. Tasarımcıların çoğunun büro tipi kişisel bilgisayarlar kullandıkları düşünülürse bu paketler onlar için uzak bir hayaldi. Değişik Platformlardan Destek

Bugün ise mimarlar ve tasarımcı-

| 8 4 ii | | İz A » A4 YA;

Çev: Sinan Vural ayar Uygulamaları lar çizim ve tasarım için ihtiyaç duydukları programları geniş bir yelpa- 'ze içinden seçecek duruma gelmişlerdir. Yetkililer de bu sistemlerin ve programların çok da pahalı olmadıklarını vurgulamaktadırlar. İlginçtir ki, mimari alanında sadece CAD (bilgisayar destekli tasarım) yazılımları değil, aynı zamanda animasyon programları ve üç boyutlu çizim paketleri de piyasa savaşındadır. Gedikli CAD programı yazarı firmalar artık piyasada tutunabilmek paketlerine rendering ve animasyon özelliklerinin yanısıra, sonradan kullanılmak üzere örneklenmiş yüzey görüntüleri de katıyorlar. Genellikle bu özellikler paketlere üçüncü kuşak yazılımcılar tarafından sağlanıyor. Diğer yandan, şimdiye kadar sadece çizim için kullanılmak üzere hazırlanmış paketlere de rendering özellikleri veriliyor. Böylece çizim programları kendi içlerinde bir CAD programı tarafından hazırlanmış grafikleri kullanabilecekler.

Ortamı yansıtan bir mermer yüzey, ModelView

dlı programla Bill Hanson tarafından hazırlanmış.

Bir çatı katı bürosunu temsil eden bu çizim ModelView ile hazırlanmış ve gerçeğe uygun olması için gölgelendirme ve ışıklandırma ku

CAD modelleri bir kez hazırlandıktan sonra, mimarlar veya tasarımcılar bunları kendi projelerine dahil edebilirler. Ancak onların istediği biraz daha fazla detaydır. Bunun için doku örneklemesi sistemine gidiliyor. Yani gerçek hayatta kullanılan mermer, tahta, kumaş veya tuğla gibi yüzeyler görsel olarak bilgisayara aktarılıp çizim veya rendering programlarında kullanılabiliyor. Kullanılabilecek örnek sayısına bir sınır koymak imkânsız, çünkü her kullanıcı kendi anılmış.

stediği yüzey dokularını görsel olasak örnekleyip daha sonra kullanmak ızere saklayabilir. Örneğin bazı kullanıcı grupları simdiden compact-disc sistemini kultanan bir yöntemle işe giriştiler bile. Tahta döşemeleri, tuğlaları, arka plan çizimlerini, dokumaları ve hatta “Sigara İçilmez” gibi ofis işaretlerini örnekleyen bu kullanıcı grubunun sözcüsü özellikle dokuma örneklerinin mükemmel sonuç verdiğini belirtmektedir.

Bir binanın iç tasarımı; ArchiCad adlı programla hazırlanmış.

Animasyonlar Atakta

Tasarımcılar, müşterilerine yapının içini ve dışını gezdirebilmek için “filmler”den yararlanma yolunu da seçiyorlar. Bir yazılım şirketinin başkanı olan Bill Hanson, son yıllarda CAD uygulamalarının fiyatı arttığı için müşterilerin gittikçe animasyonu tercih ettiklerini belirtiyor ve, “Animasyonun fiyatı düştükçe, müşteriler bu uygulamayı görmek istiyorlar. Şu anda animasyona dayalı birçok gösteri projesi üzerinde çalışmaktayız. Birkaç yıl önce böyle bir şey düşünülemezdi bile.” diyor. Hanson animasyon için gereken süre ve animasyonun fiyatı düştükçe popülerliğinin yükseleceğini tahmin ediyor. “Bir müşteri, bir çizime istediği kadar bakabilir, ama görüntüler ve açılar hep aynı kalacaktır. Oysa animasyon yardımıyla, detayların önemini hissettirebilmek için, ortamı istediğiniz kadar çok ve değişik açıdan inceleyebilirsiniz. Animasyonların bir derece ilerisi de video olarak yorumlanabilir. Bilgisayarda hazırlanan kareler video kasedine kaydedilerek sunuş anında yüksek hız ve düzen içinde gösterilebilir. Steelcase Inc.'de sistem programcısı olarak çalışan Don Ladner, “Gösterilerde video kullanmak bize bu yarışta büyük avantajlar sağlıyor.” diyor. Steelcase, yıllardır oluşturduğu üç boyutlu CAD çizimlerini bir kütüphanede topladıktan sonra uygulamalar yoluyla bunları müşterilerine sunuyor. Tasarımcılar, her bir film karesini bilgisayarla hazırladıktan sonra bunları videoya saniyede 30 karelik bir oranla kaydederek filmlerini hazırlıyorlar. Ladner, şirketin müşterilere sunmak için hazırladığı projelerde bilgisayar yerine videoyu tercih ettiğini belirtiyor. “Bilgisayar ekranının başına sadece birkaç kişi oturup neler yaptığımızı görebilir. Oysa video kasedine kaydedilen filmleri isteyen kişi istediği kadar izleyebilir. Video insana daha yakın bir ara birimdir.” Videoya dayalı gösteriler hazırlamak Steelcase'e hem zaman hem de para kazandırıyor. “Tasarımın ilk zamanlarında ozalit baskılar hazırlayıp bunları sağa sola göndermek büyük zaman kaybına neden olmakta. Oysa müşterinin eline bir video kasedi verdiğimiz zaman yapmak istediklerimizi en verimli biçimde anlatabiliyoruz... ve kabul ettiriyoruz.” diyor Ladner. İç mimari gösterileri için birçok CAD programı uygun olabilirdi, ancak gösterilerde birçok detay olacağı için bunların CAD programlarıyla gösterimi oldukça yavaş olacaktır. Bu yüzden az sayıda CAD programı iç mimari gösterileri uygun sayılabilir. Burada gördüğünüz resimleri yaratan programların çoğu gerçek hayattaki detayları gösterebilmek için özel olarak yazılmışlardır ve ışığın yansıma, dağılma ve geçirgenlik gibi çeşitli özelliklerini belirtebilirler. Ayrıca programlar, kütüphaneleri yardımıyla yüzeylerin üzerine metal, plastik ve tahta gibi çeşitli malzemeler de kaplanabilirler. Bu ürünler küçük gruplara yapılan interaktif (çevreyle alışveriş halindeki) gösterilerde kullanılabilir veya video kayıtlarında kullanılmak üzere saklanılabilir. Hanson'a göre bu ürünler diğerlerinden hem daha hızlı, hem de daha verimlidir. Ayrıca uygulama sırasında, fotoğraflar ve mobilya modelleri gibi gerçek malzemeler de gösterimlerde kullanılabilir. İş istasyonlarındaki UNIX sisteminde çalışan rendering programlarının çeşitli modelleri kendi aralarında bilgi alışverişinde bulunabilirler. Bu programlarda kullanıcı motifleri, renkleri ve üç boyutlu görüntüleri değiştirebilir veya etkileyebilirler. ModelView adlı program “ray-tracing” denen bir yöntem yardımıyla ortamdaki her bir ışık ışınının yolunu izleyerek gölgelendirme, geçirgenlik, buzlu cam etkisi, ışığı dağıtma, parlaklık, renk ve diğer ışık olaylarının gerçeğe uygun olmasını sağlar. Ayrıca küçük detaylar yuvarlatılarak cisimlerin daha düzgün görünmesi sağlanır. Bu yılın başlarında iş istasyonları ve PC'lerde çalışacak olan bir program daha piyasaya çıkacak. Bu program video görüntülerinden ve scan edilmiş görüntülerden yararlanarak bunları gösterilerde, fonda kullanabilecek. Örneğin bu sayede, binanın içini gösteren bir demonstrasyon devam ederken, binanın dışarıdan nasıl görüneceği de ekranda açılan bir pencerede görülebilir. Piyasaya yeni sürülen başka bir program da çizimlere yapılan görsel tanımlamalar yardımıyla fotoğraf kalitesinde görüntüler elde edilmesini sağlamaktadır. Program, “antialiasing” denen detayları ince işleme yöntemini ve geçirgenliği desteklemektedir. Ayrıca programın rendering paketinden sonra CAD versiyonu da yakında hazırlanacaktır. Wavefront şirketinin pazarladığı program ise UNIX sistemlerinde çalışmaktadır ve tam olarak render edilmiş görüntüleri ve ray-tracing metodunu desteklemektedir. Ayrıca renkler, yüzey malzemeleri ve ışıklandırma yöntemleri için kütüphaneler içeren program, kullanıcıya cilalı, mat, aynalı gibi altı yüzey türünden birini seçme imkânı tanır.

Birkaç teknolojinin bir arada kullanılması: CAD cisimlerinin ve fotoğrafik gerçeklik sağlamak için başka bir programla işlenmesi.

Video ve multi-media gösterileri için hazırlanan bir konferans salonunun önerilen görüntüsü.

Yüzeylerin özelliklerinin belirlenmesi için kullanılan menüler.

Geleceğe Bir Bakış

Bilgisayarlardaki CAD ve diğer üç boyutlu programları kullanan yetkili kişiler, tasarımların sunuşlarında ve iç mimari alanındaki gösterilerde bilgisayarın eşsiz olduğunu vurgulamaktadırlar. Hanson, “Bu alanda bilgisayara rakip tanımıyorum. Çünkü üç boyutlu gösterilerde gerçekten binanın içine girerek neyin nereye niçin girdiğini demektedir. Steelcase'ten Ladner bilgisayarların gelecekteki rolünü daha da geniş görmektedir. “Tasarımları daha iyi sergilediğimiz ve müşteri isteklerine göre değiştirdiğimiz sürece bir işi kazanma şansımız artar. Bilgisayar destekli rendering işlemi, iş bittikten sonra ortamın görüntüsünü vermesi açısından en verimli araçtır. Teknoloji geliştikçe işin her aşamadaki sunuşu bilgisayar yardımıyla yapılabilir. Bilgisayar herkesin anlayabildiği dilde konuşan bir tercümandır.” Bilgisayar yardımlı çizimler mimarlar ve sanatçılar arasında gittikçe yaygınlaşmakta ve fiyat düşüp olanaklar çoğaldıkça daha çok kullanıcı bu yola yönelmektedir. Anti-Aliasing: Çizimin çok küçük ayrıntılarındaki pürüzleri ortadan kaldırmak için yapılan köşelerin yuvarlatılması işlemi. CAD: Bilgisayar destekli tasarım. Ray-Tracing: Bir rendering işlemi sırasında ortamdaki tüm ışık ışınlarının yolunun takip edilerek gerçeğe uygun gölgelendirme ve ışıklandırma

yapılması işlemi.

Rendering: Bir ortamın gerçeğe en yakın halinin bilgisayarla çizilmesi için yapılan işlem.

Mükemmel çizimler için programların yetileri sanatçının yetenekleriyle birleşiyor.