AMIGA'DA ANİMASYON

• Grafik ve çizim

ANİMASYON

Yanda Bruce Granofsky'nin ünlü animasyonları “Clerk Bomber” ve “Clerk Car”'dan kareler görüyorsunuz. Granofsky çalışmalarını Bernoulli destekli bir A 2000'de “Sculpt-Animate 4D” kullanarak yapıyor.

Biz televizyon kuşağının çocukları, klasik Walt Disney ve Hanna-Barbera yapımlarını izleyerek büyüdük ve hepimizin aklından bir gün kendi çizgi filmlerimizi yapma hayali geçmiştir. Ben kendimi bildim bileli animasyon yapmak istediğimi hatırlıyorum. Sekiz dokuz yaşlarındayken bir lambanın abajurunu çıkartıp annemin makyaj masalarından birinin üzerine yerleştirerek bir animasyon seti kurmaya çalışmıştım. Yapıtlarımı filme geçirebilmek için sekiz milimetrelik bir kameraydı tüm eksiğim. Bu eksiği o gün giderebilseydim, şimdi hiç kuşkusuz büyük filmcilerden biri olmuştum. Bu günlerde AMIGA animasyon yazılımları milyonlarca Walt Disney adayının önüne profesyonel kalitede animasyon yapma fırsatını seriyor. Tüm ihtiyacınız bin dolar kadar para, belli bir sanat yeteneği ve hepsinden önemlisi bol bol sabır. Peki, bu yeni fantastik araçlara yatırım yapmanın gerekçesi ne? Eğer yalnızca kendi animasyonunuzu yapmak yanıtıyla sınırlı kalmak istemiyorsanız işte size bir sürü neden daha: evde yaptığınız video filmlerin yazılarını yazabilir, ses ve spesiyal efektler gerçekleştirilebilir, okulunuz ya da kuruluşunuz için promosyonel ya da eğitim amaçlı filmler hazırlayabilir ve hatta bir iş bile kurabilirsiniz. Örneğin yerel televizyon ağınız için reklam amaçlı çizgi filmler üretebilirsiniz. Bu araçların bir profesyonel tarafından kullanılabilecek kadar iyi olup olmadığı konusuna gelince, belki diyebiliriz. Çünkü filmle çalışmaya alışmışsa videoda aldığı sonuçlar onu tatmin etmeyebilir. Ama video animatörleri de çok iyi kalite animasyonlar üretmeyi başaracaklar. Ayrıca film animatörleri bile kafalarındaki fikirleri kağıt yerine video ile çok daha hızlı ve etkili bir biçimde deneyebilirler.

Sculpt-Animate 4D

NASIL YAPILIYOR?

Bütün animasyonlar aynı şekilde işler. Göze son derece hızlı sunulan bir dizi görüntünün arasındaki farklar hareket olarak algılanır. Standart bir televizyon görüntüsü bile sabit karelerin canlandırılmış bir dizisidir. Saniyede 60 kare temposunda verilir (birçok başka ülkede 50 kare). Filmler de aynı şekilde çalışır, yalnız saniyede geçen kare sayısı 18 civarındadır. En iyi animatörler filmlerinkine eşit bir geçiş temposu kullanırlar. Ama insan gözü hareketi saniyede dört kare kadar düşük tempolarda algılayacaktır, tabii bu hareket gayet titrek ve sarsak gelecektir. Düşük bütçeli çizgi filmler saniyede 10 kareden bile düşük bir tempoda gösterilmektedir. AMIGA video animasyonları eylemin çokluğuna göre 8 ile 12 karelik tempolar arasında değişirler. Normal bir film hareket illüzyonunu uyandırabilmek için binlerce karelik bir akış sağlar. Video datasının her karesini AMIGA'da depolamaya kalksanız, gösterebileceğiniz animasyonlar RAM tarafından ciddi bir şekilde sınırlanabilirdi. AMIGA ve benzeri bilgisayarlar bu sorunu “double buffering” denilen yöntemle çözmeye çalışıyorlar. Bu yöntemle bellekte herhangi bir zamanda bir animasyonun yalnızca iki karesinin tutulması söz konusu. Animasyonun geriye kalanı sıkıştırılmış data olarak depolanıyor. Bir kare gösterildikten sonra AMIGA hızla görülmeyen kareyi getirecek ve gösterecektir. Bu süreci tekrarlayarak oldukça uzun animasyon filmleri 512K'lık makinalarla bile gösterilebilir. Datanın kendisi oldukça sıkıştırılmış

Yine Granofsky'den “Clerk Headkick”. Granofsky Montreal'de yaşayan Kanada'lı bir animatör.

bir biçimde formatlanmış. Nasıl resim dosyalarında bir IFF standardı varsa animasyon dosyalarında da resmi olarak saptanmış bir ANIM formatı vardır. Bu standart animasyonun ilk karesinin bir IFF resim dosyası olarak depolanmasını sağlar ama sonraki kareler delta dosyaları olarak depolanır. Yani önceki kare depolandıktan sonra değişen informasyon olarak arada çok değişiklik olmadı ise bu teknik dosya ve RAM depolama alanından tasarruf sağlar. Eğer iki kare arasında çok değişiklik olmuşsa dosyayı sanki iki kareyi bütünüyle save etmişsiniz gibi geniş bulabilirsiniz. Özellikle sayısallaştırılmış (digitized) görüntüler her karede pek çok piksel değiştirir ve bunların animasyon dosyaları da bu nedenle oldukça geniş olabilir.

ANIM “STANDARDI”

Tek resmi standart olmasına karşın birçok AMIGA animasyon programı ANIM kullanmamaktadır. ANIM format dosyası basitçe sıkıştırılmış bir data dosyası olduğu için, yazılım üreticileri ANIM format sınırları içinde ses ve spesiyal efektleri sığdıramadıklarından yakınıyorlar. Onun için de kendi formatlarını yapıyorlar. Zoetrope resmi olarak da kabul edilmiş RIF standardını kullanıyor. Sculpt, Caligari gibi pek çok programın kendi dosya formatları var. Aegis, Microillusions ve Electronic Arts animasyon ürünlerinde ANIM formatını kullanıyorlar. Design 3D ve The Director'da öyle. Şimdilik izlenebilecek en iyi yol her sahnede başka başka programların iyi yönlerini kullanıp sonuçları videoteypte bir araya getirmek gibi görünüyor.

DONANIM

Animasyonlar RAM ve mevcut depo alanlarını kolay doldurdukları için ciddi animatörler bilgisayar sistemlerinin kapasitesini zorunluluğuyla karşı karşıya kalacaklardır. 512K ile de bir miktar animasyon mümkün olmakla birlikte AMIGA programları en azından bir megabayt gerektirir ve en ideali de üç megabayt. AMIGA'nıza dokuz megabayta kadar RAM ilave edebilirsiniz, ama o zaman da sizin yarattığınız animasyonları kimse gösteremeyecektir.

Multiplane

Animatörler kolayca yirmi ya da kırk megabaytlık bir hard drive'ı doldurabilirler. Bir Bernoulli kutusu, eklenebilir hard disk ya da 10 megabaytlık floppy disket sürücüsü gibi çözümler animasyona ciddi olarak eğildiğinizde daha uygun olacaktır.

VİDEO

Animasyonlarınızı videoya kaydetmek istiyorsanız bilmeniz gereken birkaç şey var. Video resim kenarsız olduğu zaman en iyi görünür ve interlace modunda daha iyi bir görüntü alabilirsiniz. (Düzenleme sırasında çok sıkıntı verdiğini biliyoruz, ama banttaki farkı görünce bize teşekkür edeceksiniz.) Ne kadar çok belleğe sahip olsanız da AMIGA'da bir seferde ancak birkaç saniyelik animasyon üretmeniz mümkündür. Daha uzun videolar yaratmak için tek tek sekanslar kaydetmeniz gerekecektir. Eliniz hassassa ve bir miktar video sesini dert etmiyorsanız, herhangi bir VCR kullanabilirsiniz ve pause düğmesinde bir parmak yeterli olacaktır, ama zamanlama çok önemli. Düzgün bir geçiş yapabilmek için birkaç deneme yapmaya hazır olun. Ya da bu iş için bir otomatik transport denetleyicisi alabilirsiniz. Ucuz değil-300$ kadar edebilir. Ama ciddi bir prodüksiyon düşünüyorsanız değebilir. Başka bir çözüm de sekansları aralarında boşluklar bırakarak kaydetmek ve yerel bir stüdyoda bir editing yapmak olabilir. Bu şekilde animasyonlarınızı birkaç saat içinde hizaya sokabilirsiniz.

RESİM PROGRAMLARI

Ne cins animasyon yapıyor olursanız olun, iyi bir resim programına ihtiyaç duyacaksınız. Size animasyonunuzu oluşturan imgeleri değiştirmek, düzenlemek ve hatta yaratmak için gerekli olacaktır. Ayrıca kendi animasyon yetenekleri olan iki yeni resim programı var. Deluxe Paint III yeni animasyon araçları içeriyor. Basit sayfa çevirmenin yanı sıra, üç boyutta fırçayı hareket ettiren, çeviren ve döndüren fırça animasyon araçları var. Fırça bir kare animate edildikten sonra onu alıp çizmekte kullanabiliyorsunuz. Sayfa çevirmeyi yeni birleştirerek ve DPaint gölge, perspektif ve başka spesiyal efektlerini kullanarak resim programınızdan çıkmanız bile gerekmeden oldukça iyi animasyonlar yaratabilirsiniz. DPaint II'de yeni bir halfbrite modu olmakla birlikte HAM görüntülerini yapmaz. Sayısallaştırılmış, ray-traced ya da elle çizilen HAM imgeleri yapmanız gerekiyorsa MicroIllusions'un Photon Paint II'sine bir bakın. Animasyon cellerini yaratma sürecini kolaylaştıran, otomatik gölgeleme gibi yeni araçlara sahip. Daha da iyisi sayfa çevirme sistemine sahip artık ve böylece hafızada tam bir animasyon sekansı yaratabilirsiniz.

2D ANİMASYON

Animasyondan söz ederken muhtemelen geleneksel cel animasyonundan söz ediyorsunuzdur. Yani karakterlerin saydam asetat üzerine boyanıp arka plan resimlerinin üzerine oturtulduğu ve resimlerinin çekildiği teknikten. İki boyutlu animasyon programları da aynı şeyi yapıyorlar ama fırça ve IFF arka plan resimleriyle. Aegis Animator ilk AMIGA animasyon programıydı ve bugün biraz modası geçmiş gibi görünüyor. Ama bir ilk örnek için oldukça gelişmiş araçlara sahipti. Arka plan yükleme ve daha önceden belirlenmiş bir rotada fırçayı hareket ettirme olanağı sağlamanın yanı sıra hareket ettirilebilen ve hareket sırasında değiştirilebilen poligonlar yaratmanızı da sağlıyordu. Bir nesnenin biçimini otomatik olarak değiştirme işlemine "tweening" denir ve 2D AMIGA animasyon programlarında düzenli olarak bulunan bir özellik değildir. Ama Aegis Animator ve Fantavision'da bulunan bir özellik. Örneğin Fantavision'un örnek animasyonlarından birinde Neandertal adamının Homo Sapiens'e dönüşümü sadece iki elle çizilmiş kare arasında tweening yapılarak gösteriliyor. Ayrıca bu işlemi ses efektlerine de yapabiliyor. Bir karede sesi sağdan, öbüründe soldan geliyor gibi göstererek stereo efekti yaratabiliyor. Bütün programlar içinde geleneksel animasyon sistemlerine en yakın düşenler Fantavision, Movie Setter ve Zoetrope. Zoetrope birçok eğlenceli resim ve hareket seçeneği olan tam bir resim/animasyon programı. Bir resim programı olarak da gayet yeterli ama “APM” hareket efektleri ve kolay kare düzenlemesi yapılması olanağı onu çok iyi bir animasyon programı haline de getiriyor. Bana göre en iyisi Movie Setter. Senkronize ses efektleri, rulo gibi açılıp kapanan arka planlar ve hatta bir karakterin hareketlerinin nasıl oluştuğunu görmenizi sağlayan nesne “tarihi” gibi güzel efektleri var.

Show Hipez — TAR Interlace Hackbenoh

MovieSetter

3D ANİMASYON

Üç boyutlu animasyonda üç boyut gölgeli objeleri yaratıyor ve tanımlıyorsunuz, sonra da onları hareket etmek üzere programlıyorsunuz. Anne ve çocuk gibi bir objenin hareketlerinin ötekininkine bağlı olduğu örnekleri var. 3D ile animasyon için önce “anahtar kareler” oluşturup bir ya da birden fazla hareket doğrultusu belirliyorsunuz. Sonra program yeni obje pozisyonlarını, ışık ve kamera açılarını hesaplayarak animasyon sekansını oluşturan ara kareleri oluşturuyor. İşleri ayarlayıp döndüğünüzde bitmiş animasyonu görmek üzere oradan ayrılabilirsiniz. VideoScape 3D, 3D animasyon programlarının atası ve onunla yapılmış birçok güzel animasyon var. Bir sahne animasyonunu yapmak ihtiyaç duyduğunuz hareket çokluğuna göre karmaşık olabilir. Sculpt-Animate 4D tüm 3D programları içinde en güçlüsü. Tüm ciddi

EEF

Floch Tony

Dispoto'nun bir Sculpt 4D animasyonu Tony Dispoto şekillerin birbirine dönüştürülmesinde özellikle çok usta. Burada kuşlar balıklara, balıklar da kuşlara dönüşüyor.

animasyon sanatçılarının dilinde. Kalitesini verdiğimiz örneklerden de anlayabilirsiniz. Objeleri hareket ettirmek, izleyecekleri yolu belirlemek kadar kolay olabilir. Kullanım kılavuzunu okumak şart ve biraz zaman ayırmaya hazırsanız şaheserler yaratmanız işten bile değil. Turbo Silver da diğer önemli 3D animasyon programı, VideoScape'e göre çok daha ayrıntılı olanağı veriyor. Animasyon belirlemek de gayet kolay. Forms in Flight II, Caligari ve Animation: Apprentice bana en yabancı gelen programlar. Forms diğer tüm 3D programlarından öyle farklı ki aynı gruba koymak bile zor geliyor. IFF dosyalarını objelere map etme, yol animasyonu gibi güçlü araçları var ama kullanıcı arabirimi ile habire boğuşmak gerekiyor. Düz yüzeyde eğriler çizerek ya da kuadratik yüzeyler yaratarak şekiller oluşturmak matematiğe eğilimi olanlara daha cazip gelebilir ama yeni başlayan animatörlere hitap edeceğini hiç sanmıyorum. 2000$ gibi mütevazı ve mütecaviz bir fiyatı olan Caligari ise kitlelerin ilgilenmesi gereken bir şey değil. 3D perspektif kullanıcı arabirimi çekici ama 16 rengin sınırlaması ve IFF yokluğu en azından şaşırtıcı. Animation: Apprentice hakkında iyi şeyler duyuyoruz ve dayandığı fikir benim de hoşuma gidiyor. Modüler bir yaklaşımı var, ihtiyaç duyduklarınızı alıyorsunuz. Apprentice modülü 3D figürleri yaratıp canlandırıyor. Kullandığı sistem benzersiz. Ön ve yan görüntülerle karakterleri “dilimlerden” oluşturmaya dayanıyor. Geriye daha çok CAD'e benzeyen 3D Professional ve Design 3D kalıyor. Professional'i henüz tanımıyoruz. Design 3D, CAD'vari bir üç pencere ortamında objeleri tanımlamanıza olanak veriyor. Animasyon bir script dili ile yapılıyor ama animasyonunuzu bir dosyaya geçirmeden önce tel çerçevede önceden görebilirsiniz.

Zoetrope

Fantavision

SUNUŞ

Animasyonlarınızı yarattıktan sonra ne yapacağınıza geliyor şimdi iş. Onları videoda sunmaya ne dersiniz? ANIM dosyalarını, sabit kareleri, ses efektlerini bir araya getirip onları görsel efektlerle birleştirebilecek çeşitli programlar var. The Director interaktif videolar yaratabilen bir gösterim programlama dili ve onu kullanarak pek çok tanınmış demolar yapılmış. Lights, Camera, Action da IFF, ANIM, ses ve SMUS müzik dosyalarından video gösterimi yapabilen bir program. Deluxe Video 1.3 bu üç program içinde ANIM dosyası olmayan tek program. Ama kendi fırça animasyonlarını yapabiliyor.

GELECEK

Gelecek neler gösteriyor? Daha kolay kullanılabilecek arabirimler, daha fazla video efektleri, daha çok 3D seçeneği ve daha büyük ses ve müzik yetenekleri görmeyi bekleyebiliriz. Modüler yaklaşımın yaygınlık kazanması da beklenebilir. Yeni data sıkıştırma tekniklerinin geliştirileceğini ve disketten uzun animasyonların gerçek zamanda play-back'le makaraya sarılmasını da umuyoruz. Gerçek bir-

ENDİM?

takım standartların geliştirilmesi ile programların da resim ağının gibi kolaylıkla birbirleriyle iletişim sağlayabilmesi de beklentilerimiz arasında. Bir anlamda gelecek şimdiden burada. Yirmi yıl önce bir stüdyo dolusu insanı gerektiren işler şimdi sözünü ettiğimiz araçları kullanarak bir kişi tarafından gerçekleştirilebiliyorlar. Animasyon alanında yeni bir çığır açıldığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

MURAT