Sayfa 18

Çev.: Güven Savaş KIZILTAN

Okuyuculardan yığınlar halinde gelen mektuplar şunu kanıtlamaktadır ki, sürekli gündemde olan “korsan kopyalar”ın yanısıra bilgisayar oyunlarının yasaklanması konusu kadar güçlü bir biçimde bilgisayar tutkunlarının zihinlerini meşgul eden bir konu hemen hemen yoktur. “Ghosts'n Goblins” gibi oyunlarda gençliğe zararlı olan şeyin ne olduğunu ise herhalde yalnızca “Gençliğe zararlı yayınlarla ilgili Federal Denetleme Kurulu” bilmektedir. Aynı şekilde, ürünlerinde mümkün olduğunca gerçeğe uygun biçimde kan döktüren ve kafaları uçurtan oyun yapımcılarının bu konudaki düşünceleri de karanlıkta kalmaktadır.

Happy Computer bu tartışmayı nesnel bir temele oturtmak amacıyla, Federal Denetleme Kurulu Başkanı Rudolf Stefen ile “Rushware”in Müdürü Jürgen Göldner gibi iki uzmana konuya ilişkin görüş açılarını ortaya koyma fırsatını verdi.

Şimdiye dek yaklaşık 1400 video filmi ve 50'ye yakın bilgisayar oyunu yasaklanmıştır. Gençliğe zararlı yayınlarla ilgili Denetleme Kurulu'nun son yıllarda hangi alana ağırlık vermiş olduğu bu sayılardan da anlaşılmaktadır. Bu arada ağırlığın şimdi bilgisayar oyunlarına doğru kaydığı da bir gerçektir. Basın, film ve radyo gibi kitle iletişim araçlarının özgürlüğüne ilişkin olarak Anayasa'nın 4. maddesinin 1. bendi uyarınca öngörülen en temel haklar, genel yasalar ve gençliğin korunmasını konu alan yasalar tarafından sınırlandırılabilmektedir. Bu arada bir ön sansürün uygulanmasına ise izin verilmemiştir. Bunlar 5. maddenin 2. bendi ile açık seçik belirlenmiştir. Böylece, Ceza Yasası'nın 131. ve 184. maddeleri toplumsal açıdan zararlı yayınların üretimini, yayımını ve reklamını tümden yasaklamıştır. Yayınlar, kitap, videokaset olabileceği gibi, bilgisayar oyunları da olabilmektedir. Toplumsal açıdan zararlı yayınlar kategorisine şiddeti yücelten belirli yayınlar, ırkçılığı kışkırtan yayınlar ve şiddet içeren, çocuklarla ya da hayvanlarla ilintili pornografik yayınlar girmektedir. Bununla birlikte, failin cezalandırılması ancak kastın kanıtlanması durumunda mümkün olmaktadır. “Gençliğe zararlı yayınların yayımına ilişkin yasa” zararlı bilgisayar oyunlarını ya da öteki yayınları, çocuklara ve gençlere ilişkin yasakları, satış sınırlamalarını ve reklam yasaklarını belirlemektedir. Bu yasaklar pornografik ve gençliğe çok zararlı oldukları açıkça belli olan diğer yayınlarda otomatik olarak yürürlüğe girer. Başka bir deyişle, bunlar pazara üzerlerine vurulmuş “yasak” damgasıyla gelirler. Özellikle gençliği konu alan yayınlarda ise, gençliğe zararlı bir yayının yasaklanması ancak Federal Denetleme Kurulu'nun söz konusu yayını duruşmaya benzer bir prosedür sonucunda ve talep üzerine yasak listesine almasından ve bunu resmen ilan etmesinden sonra geçerli olmaktadır. Anılan yasaklara aykırı davranışlar, eğer bunların failleri (programcı, yazılım evi ya da bilgisayar gazetesi) kusurlu hareket etmişlerse, cezalandırılabilmektedir. Bir yasaklamaya karar verecek olan heyetin duruşmada bulunması gereken üyelerine kitaplar ve basılı malzemeler teslim edilmekte, böylelikle bütün üyelerin oturuma hazırlıklı gelmeleri sağlanmış olmaktadır. Bu, video filmleri ve bilgisayar oyunları söz konusu olduğunda tabii ki mümkün değildir. Bu durumda 3'lü ya da 12'li heyetin oturumda bilirkişilik yapması, başka bir deyişle video filmlerini başından sonuna izlemesi ve bilgisayar oyunlarını bizzat oynaması gerekmektedir. Bunun ne kadar zaman alacağı, her durumun özel koşullarına bağlıdır. Aynı şekilde, bir oyunun yasaklanması konusunda gençlik bakanları ya da gençlik daireleri tarafından Federal Denetleme Kurulu nezdinde talepte bulunulmasının ne kadar zaman alacağı da rastlantıya bağlı kalmaktadır. Korsan kopyaların yasak listesinde bulunup bulunmadıklarının ve niçin bulunduklarının, orjinallerinin ise niçin bulunmadıklarının altında yatan nedenler de aynı temelden kaynaklanmaktadır. Bir başka neden de, bu durumlarda Anayasa'nın 18a maddesi uyarınca bir yasaklamayı içerik benzerliğinden dolayı inceleyebilen ve gerektiğinde uygulayabilen Federal Denetleme Kurulu'nun işinin başından aşkın olmasıdır. Bilgisayar oyunlarına ilişkin yasaklama nedenleri özellikle şunlar olmuştur: — Savaşın yüceltilmesi. Bu özellikle, yeryüzündeki en iğrenç şey olan savaşın çocuklara ve gençlere “oyun” olarak sunulmasının kendi başına bir saçmalık ve gençliğe zararlı oluşu dolayısıyla öngörülmüş bir yasaktır. Bu zarar, bilgisayar oyunlarında gençlere insanlığın imhasına dönük en yeni teknik buluşların etkin bir biçimde öğretilmesi nedeniyle daha da artmaktadır. Yetişkinlerin 18 yaşından itibaren savaşı ve savaşın bütün varyasyonlarını öğrenmek zorunda kalmaları zaten yeterince endişe vericidir. Hiç değilse çocuklar ve reşit olmayanlar için buna imkân verilmemelidir. Bu oyunlarda savaş yüceltilmekte ya da masumlaştırılmaktadır. Burada savaşın kurbanlarından söz edilmemekte ya da kurbanlar görülmemektedir. Tam tersine, insanların öldürülmesi oyuncunun başarısı olarak kabul edilmektedir. — Nazi ideolojisinin ya da Nazi ileri gelenlerinin yüceltilmesi veya desteklenmesi. Bunun gençliğe son derece zararlı olduğunu kanıtlamaya bile gerek yoktur. — Porno yazılımı. Porno içerikli yazılımlar yasa uyarınca otomatik olarak “gençliğe ağır derecede zararlı olduğu tartışma götürmez” türden yayınlar olarak kabul edilmekte ve yine otomatik olarak yasanın gençliğe zararlı yayınlara ilişkin yayım yasağı kapsamına girmektedir. Bununla birlikte, bu konuda bir açıklık yaratılması bakımından çoğu zaman ek bir yasaklama kararına da gerek duyulmaktadır. — Bütün bu yasaklama nedenleri ırk ayrımcılığı, ulusların kışkırtılması ve gençliğe zararlı oldukları kanıtlanan diğer olgularla ilintilidir. Bilgisayar oyunu yapımcılarının gönüllü olarak ve devlet katılımı olmaksızın bir otokontrol mekanizması kurmaları herhalde iyi olurdu. Bu konuda Alman otomat endüstrisi derneği bünyesindeki otomatların otokontrolü bir örnek oluşturabilirdi.